ارزیابی مقاومت ارقام کلزا (brassica napus) به شته مومی کلم (brevicoryne brassicae l.) در تهران، ایران
چکیده
مقاومت 27 رقم کلزا (brassica napus l.) و گونه خردل وحشی (sinapis arvensis) به شته مومی کلم (brevicoryne brassicae l.) طی سالهای 80-79 در شرایط مزرعه و اتاق رشد مورد بررسی قرار گرفت. در شرایط مزرعه آلودگی به صورت طبیعی بود. شاخص آلودگی که معیار مقایسه مقاومت ارقام بود به صورت حاصلضرب ((میانگین طول ساقه آلوده)) در ((درصد گیاهان آلوده)) برای هر رقم محاسبه گردید. با مقایسه داده های نرمال شده براساس مقادیر شاخص آلودگی، ارقام pf, eurol, hyola 401, hyola 308 و okapi که کمترین میزان آلودگی را داشته و با شاهد مقاوم یعنی خردل وحشی تفاوت معنی داری نداشتند، بعنوان ارقام مقاوم تعیین شدند. و بقیه ارقام براساس دامنه شاخص آلودگی به گروههای نیمه مقاوم، نیمه حساس و حساس تقسیم بندی شدند. این بررسی نشان داد که با اندازه گیری طول ساقه آلوده به شته می توان تغییرات تراکم جمعیت در طول دوره نمونه برداری را تعیین کرد. همچنین از اجزا متشکله شاخص آلودگی یعنی میانگین طول ساقه آلوده و درصد گیاهان آلوده به ترتیب می توان بعنوان معیار مقایسه مقاومت آنتی بیوز و آنتی زنوز ارقام در مزرعه استفاده نمود. در شرایط اتاق رشد، آزمایش آنتی زنوز و تحمل با تعداد 27 رقم و هر کدام در دو مرحله انجام شد. آلوده سازی در مرحله اول با 10 شته و در مرحله دوم با 5 شته به ازای هر بوته صورت گرفت. نتایج نشان داد که ارقام در هر دو مرحله تفاوت معنی داری از لحاظ مقاومت آنتی زنوزی ندارند، ولی در آزمایش تحمل در مرحله دوم سه رقم تفاوت معنی داری با بقیه نشان دادند که دو رقم آن ها در مزرعه جز گروه مقاومت تعیین شده بودند. این دو رقم یعنی okapi و eurol به همراه حساسترین رقم مزرعه یعنی boomrang و رقم تجارتی pf در ازمایش آنتی بیوز مورد استفاده قرار گرفتند. دراین آزمایش پارامترهایی شامل، نرخ تولید مثل ذاتی (rm)، نرخ میانگین رشد نسبی (mrgr)، دوره پیش از بلوغ (pre-reproductive period)، نرخ تولیدمثل روزانه (daily reproductive rate) اندازه گیری شد. مقایسه نتایج نشان داد که رقم boomrang در شرایط اتاق رشد نیز حساس بوده و ارقام eurol, okapi و pf در هر دو شرایط مقاوم می باشند.