بیوستراتیگرافی ماکرو و میکروفسیلهای گیاهی سازند شمشک در جاجرم، البرز شرقی
چکیده
ناحیه مورد مطالعه در کوه ازون و در فاصله 15 کیلومتری شمال شرق جاجرم قرار دارد. سازند شمشک در این ناحیه با ضخامت قابل توجه بیرونزدگی دارد. ضخامت حقیقی سازند شمشک در کوه ازون 2080 متر است، تعداد 252 نمونه به طور سیستماتیک از این ضخامت برداشت گردید که تعداد 249 نمونه متعلق به سازند شمشک و تعداد 3 نمونه مربوط به سازند باش کلاته است که به طور پیوسته روی سازند شمشک قرار می گیرد. یک افق رسوبی غنی از ماکروفسیلهای گیاهی با ضخامت متغیر 10 تا 40 متر در قاعده سازند شمشک وجود دارد. از این افق تعداد 25 گونه ماکروفسیل گیاهی متعلق به 15 جنس مورد شناسائی و نامگذاری قرار گرفت. بر مبنای ارزش چینه شناسی گونه های شاخص ماکروفسیل گیاهی، سن رتین (rhaetian) برای این بخش از رسوبات سازند شمشک پیشنهاد می شود. در این مطالعه یک جنس جدید به نام persicostrobus n.gen. و یک گونه جدید به نام persicostrobus ghavidelii n.sp. از قاعده این سازند معرفی می شود. بخش دوم مطالعه، بر روی پالینومورفهای (اسپور، پولن، داینوفلاژله، آکریتارک) سازند شمشک متمرکز گردید. در این مرحله تعداد 76 گونه پالینومورف مورد شناسائی قرار گرفت که از این میان تعداد 36 گونه اسپور متعلق به 21 جنس، 29 گونه پولن متعلق به 17 جنس، 9 گونه داینوفلاژله متعلق به 8 جنس و بالاخره تعداد 2 گونه آکریتارک متعلق به 1 جنس می باشد. با توجه به ارزش چینه شناسی ماکروفسیلهای گیاهی و پالینومورفها سن رتین-باژوسین پیشین برای سازند شمشک در ناحیه جاجرم پیشنهاد می گردد. در این مطالعه یک گونه پولن به نام monosulcites major n.sp. برای اولین بار معرفی می شود. براساس انتشار چینه شناسی ماکروفسیلهای گیاهی یک بیوزون و بر مبنای انتشار چینه شناسی پالینومورفها 7 بیوزون محلی (local) در سازند شمشک پیشنهاد می گردد که از پائین به بالا به شرح زیر می باشند: - assemblage biozone: این بیوزون بر مبنای ظهور و ناپدیدشدن گونه های شاخص nilssonia polymorpha, podozamites latissimus و nilssoniopteris tenuinervis تعیین می گردد. این مجموعه ماکروفسیل گیاهی سن رتین (rhaetian) را برای این ضخامت از سازند شمشک را پیشنهاد می کند. این بیوزون 40 متر ضخامت از رسوبات قاعده سازند شمشک را دربر می گیرد. - concurrent rango biozone i: این بیوزون محل عبور گونه های متعددی از جمله duplexisporites problematicus می باشد. این بیوزون 149 متر ضخامت از سازند شمشک را دربر می گیرد. از آنجایی که این بیوزون فاقد فسیل شاخص می باشد، تنها بر مبنای جایگاه چینه شناسی آن، سن هتانژین-سینمورین برای این بیوزون پیشنهاد می گردد.