بررسی صفات شیر تولیدی و اوزان بدن در نژادهای بز خالص و آمیخته در استان یزد
چکیده
این پژوهش در دو بخش انجام شد: 1- داده های ایستگاه تحقیقاتی-تکثیری سانن 2-داده های گله تحقیقاتی-توسعه ای روباز شهرستان مهریز. از اطلاعات وزن تولد (885 رکورد)، وزن شیرگیری (328 رکورد)، متوسط افزایش وزن از تولد تا شیرگیری (328 رکورد)، کل تولید شیر (397 رکورد)، طول دوره شیردهی (397 رکورد) و رکورد روزآزمون شیر (3881 رکورد)، که طی یک دوره 11 ساله (1377 تا 1387) از ایستگاه تحقیقاتی-تکثیری بز سانن اردکان یزد بدست آمد، به منظور برآورد اثرات ثابت، وراثت پذیری و همبستگی ژنتیکی (فنوتیپی) صفات به وسیله نرم افزارهایharvey و dfreml استفاده شد. همچنین از اطلاعات رکورد ماهیانه تولید و ترکیبات شیر و وزن بدن هفت گروه ژنتیکی بز ندوشن (100 رأس)، ندوشن×سانن (20 رأس)، ندوشن×آلپاین (14 رأس)، رائینی×سانن (12 رأس)، رائینی×آلپاین (11 رأس)، رباطی×سانن (6 رأس) و رباطی×آلپاین (11 رأس)، که از گله تحقیقاتی-توسعه ای روباز شهرستان مهریز به دست آمد، برای بررسی اثرات ثابت و گروه ژنتیکی بر صفات تولید و ترکیبات شیر و وزن بدن استفاده شد. میانگین حداقل مربعات صفات وزن تولد، شیرگیری (تصحیح شده برای 90 روز) و متوسط افزایش وزن از تولد تا شیرگیری بزغاله های نژاد سانن به ترتیب 3/3، 7/16 و 139/0 (کیلوگرم) بود. عوامل ثابت سال، سن مادر، جنس، تیپ تولد اثر معنی دار بر این سه صفت داشتند (001/0p ). مقادیر وراثت پذیری (تکرارپذیری) صفات کل تولید شیر، متوسط تولید شیر روزانه و طول دوره شیردهی به ترتیب 07/0±24/0 (51/0)، 02/0±28/0 (60/0) و 06/0±08/0 (25/0) برآورد شد. مقادیر همبستگی ژنتیکی و فنوتیپی بین صفات کل تولید شیر و طول دوره شیردهی به ترتیب 81/0 و 23/0 به دست آمد. میانگین حداقل مربعات تولید شیر روزانه برای بزهای رائینی×سانن، رائینی×آلپاین، ندوشن×سانن، ندوشن×آلپاین رباطی×سانن، رباطی×آلپاین و ندوشن به ترتیب 9/17±8/379، 5/15±2/319، 5/14±4/313، 3/17±1/297، 5/26±4/255، 5/26±4/255 و 8/15±1/133 (گرم) بود. اثر عامل نژاد یا ژنوتیپ بر تولید و ترکیبات شیر معنی دار بود (01/0p ). تفاوت تولید شیر بین بزهای ندوشن با بقیه گروه های ژنتیکی معنی دار بود (01/0p ). عوامل تیپ تولد و پرورش و جنس بر وزن بدن و متوسط افزایش وزن از تولد تا شیرگیری اثر معنی دار داشتند (01/0p ).