پایان‌نامه

بررسی مقایسه ای مبانی معرفت شناسی و خداشناسی احمدبن حنبل و شیخ صدوق

چکیده

در این پژوهش ، به تطبیق و مقایسه ی آراء و اندیشه های دو محدث بزرگ یعنی ؛ احمدبن حنبل و شیخ صدوق ، از دو مذهب بزرگ اسلامی پرداخته ایم . مباحث تطبیقی و مقایسه ای بدین معنایند که آراء مختلف دو یا چند اندیشمند و یا دویا چند مکتب فکری، مورد مقایسه و سنجش قرار می گیرند ، روش ما در این تحقیق ، استخراج آراء و عقاید این دو دانشمند نص گرا از میان آثار به جا مانده ی از ایشان ، روایات و احادیث نقل شده و معتمَد آنان و در برخی موارد، آثار شارحان اندیشه های آنها ، و آنگاه ، مقایسه و تطبیق یافته ها بدون هیچ قضاوتی و نقدی و گزینشی است . شیخ صدوق ، از نظر فکری ، متعلق به مکتب اخباریان متقدم قم و احمدبن حنبل هم، از بزرگترین محدثان و نص گرایان پیرو طریقه ی اصحاب الحدیث است . نگرش هر دو به اخبار و احادیث ، با اختلاف درجات ، تا حدودی یکسان است ، لکن پایبندی بی چون و چرای ابن حنبل به ظواهر نصوص و پرهیز از هر گونه تاویل و برداشت درایی در فهم آنها و اثبات معانی همه نصوص بر وجه حقیقی و نه مجاز ، او را از صدوق متمایز می سازد ، و به دلیل همین رویکرد خاص ، صعوبت استخراج آراء کلامی وی به روشنی قابل درک است . هرچند شیخ صدوق هم به مانند ابن حنبل ، هرگونه مباحثه و مجادله کلامی را در حوزه عقاید ممنوع می شمارد ، اما در مواردی بسیار به طرح این نوع از مباحث پرداخته که خود تفاوت مبانی معرفت شناسی آنان را از حیث حجیت عقل و اعتبار آن در فهم کتاب و سنت روشن می سازد.

اساتید راهنما و مشاور

احمد بهشتی، محمد ذبیحی، محمدحسین حشمت پور

اسناد مشابه

  • مقایسه مبانی هستی شناسی و معرفت شناسی «کارل پوپر» با آموزه های اسلامی

    مقاله۲۰۱۶علوم تربیتی از دیدگاه اسلامسوسن کشاورز، زهرا نورانی

    چکیده این مقاله با هدف مقایسه مبانی هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی «کارل پوپر» با مبانی فلسفی ذکر شده در آموزه‌های اسلامی، به بیان مبانی فلسفی این اندیشمند می‌پردازد. علت انتخاب پوپر در این مقاله، نفوذ گسترده اندیشه‌های این فیلسوف به ویژه بعد از انقلاب اسلامی در بین صاحب نظران و اقبال

  • مقایسه مبانی فلسفی تربیت در عهد قدیم و جدید از دیدگاه معرفت شناسی و هستی شناسی

    مقاله۲۰۲۶معرفت و بصيرت اسلاميعلیرضا عباسیان، محمد حاجی زاد، سید احمد میریان، Alireza Abbasian

    این پژوهش به مقایسه تطبیقی مبانی فلسفی تربیت در عهد قدیم و عهد جدید از منظر معرفت‌شناسی و هستی‌شناسی می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه دو متن بنیادین سنت یهودی و مسیحی چارچوب‌های متفاوت اما مرتبطی برای پرورش انسان ارائه می‌کنند. در بخش معرفت‌شناسی، هر دو عهد بر وحی الهی، عقل و تجربه