تأثیر غلظت های مختلف اورانیوم بر گیاهان سویا و آفتابگردان و فعالیت های میکروبی و آنزیمی خاک
چکیده
اورانیوم فلزی سنگین و پرتوزاست. خاکها در اثر گسترش صنایع هسته ای و استفاده از کودهای فسفری حاوی اورانیوم به این عنصر آلوده شده و غلظت آن به بالاتر از حد مجازمی رسد. به منظور مقایسه جذب اورانیوم در دو گیاه سویا و آفتابگردان و تعیین حد سمیت اورانیوم برای این گیاهان مطالعه ای در قالب طرح کاملاً تصادفی با آرایش فاکتوریل شامل دو نوع گیاه آفتابگردان و سویا، و شش غلظت اورانیوم (0 ، 50، 100، 250، 500 و 1000 میلیگرم بر کیلوگرم) با سه تکرار در شرایط گلخانه انجام شد. گیاهان بعد از یک دوره 40 روزه و قبل از ورود به مرحله زایشی برداشت شدند. نتایج حاصل از جذب اورانیوم توسط گیاهـــان فوق با دو عصــاره گیــــر aaacedta و dtpa مقایسه شد. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد که با افزایش مقدار اورانیــــــوم خاک، مقدار اورانیــــوم در آفتابگردان و سویا افزایش پیدا کرد. مقدار اورانیوم در ریشه آفتابگردان و سویا 20 تا 100 برابر مقدار آن در بخش هوایی گیاه بود. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد که عصاره گیر های فوق با افزایش غلظت اورانیوم خاک، غلظت بالاتری از اورانیوم را استخراج کردند اما aaacedta در تمام غلظت ها اورانیوم بیشتری را از خاک استخراج کرد. مطالعات همبستگی نشان داد که هر دو عصاره گیر همبستگی خوبی را با مقدار اورانیوم در نمونه های گیاهی داشتند. هم چنین غلظت اورانیوم در نمونه های گیاهی با aaacedta همبستــگی بالاتری را نشان داد.نتایج حاصل از آزمایش نشان داد که غلظت های مختلف اورانیوم تأثیرات معنی دار و منفی بر روی طول ساقه و ریشه، سطح برگ، زیست توده و غلظت کلروفیل در گیاهان سویا و آفتابگردان داشتند.در بخش دیگری از آزمایش تأثیر غلظت های فوق بر فعالیت آنزیم فسفاتاز در طول زمان 60 روز و تأثیر آن بر و جمعیت های میکروبی خاک در پایان دوره آزمایش بررسی گردید. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد که پس از 20 روز از شروع آزمایش، غلظت های 100 تا 1000 میلیگرم بر کیلوگرم اورانیوم فعالیت آنزیم فسفاتاز خاک را به طور معنی داری کاهش دادند. همچنین غلظت های مختلف اورانیوم غلظت باکتری ها، قارچ ها و اکتینومایست ها را به طور معنی داری کاهش دادند.