پایان‌نامه

اصل علیت از نظر ابن سینا و دکارت

سمیه ایرانی

چکیده

بحث درباره ی اصل علیت، معنا و جایگاه آن در جهان بحثی است که کمتر فیلسوف برجسته ای از آن غافل مانده باشد و به بررسی آن از منظر اصول و مبانی فلسفی خود نپرداخته باشد. در این رساله درباره ی اصل علیت در فلسفه ی ابن سینا و دکارت بحث شده است. محور بحث همانا علل چهارگانه ی ارسطویی است، یعنی علت فاعلی، مادی، صوری و غایی. به طور کلی اساس بحث بر این پایه بنا شده است که قانون علیت بر پدیده های عالم هستی حاکم است. این رساله، در چهار بخش تنظیم شده است: بخش اول کلیات، بخش دوم، بحث علیت را در فلسفه ی ابن سینا و بخش سوم، بحث علیت را در فلسفه ی دکارت مورد بررسی قرار داده است. بخش چهارم، مقایسه ی این دو فیلسوف در اصل علیت با یکدیگر است. در هر سه بخش تأکید بیشتر معطوف به علت فاعلی و غایی است. اقسام علت و معلول، تعریف علت و معلول، براهین اثبات علت فاعلی، روابط سایر علل با علت فاعلی، ممکن الوجود بودن عالم، نیازمندی معلول به علت، بحث غایت و سایر علل، از بحث های عمده ی این رساله به شمار می روند. بنابراین در این رساله، با فرض اینکه بین اندیشه های ابن سینا و دکارت در مورد موضوعات مذکور تشابهات و نیز تفاوت هایی وجود دارد، تلاش می شود ضمن تبیین نحوه تلقی هر یک از آن ها از اصول مورد نظر خود، بررسی دلایل ارائه شده و نحوه کاربرد آن ها در نظام فلسفی آن ها، جنبه های مختلف این دو با هم تطبیق گردند تا میزان تشابه و اختلاف و نیز میزان استحکام دیدگاه های ارائه شده در تبیین ساختار فلسفی آن ها مشخص گردد.

اساتید راهنما و مشاور

فتخعلی اکبری، مهدی دهباشی

پایان‌نامه‌های مشابه

  • تقریر و تحلیل انتقادی ادراک عقلی از نظر ابن سینا، ابن رشد فخررازی

    پایان‌نامه۱۹۹۹وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت مدرسمجید سرآبادانی

    کیفیت حصول ادراکات عقلی و نحوه واقع نمایی آنها از موضوعات مهم در فلسفه و کلام است . در این باره نظریات متفاوتی از سوی فلاسفه و متکلمان ارائه شده است . ابن سینا، فیلسوف بزرگ مشائی در جهان اسلام، پیدایش ادراکات حسی و خیالی مبتنی می کند و مطالعه صور ادراکی جزئی را به منظور حصول استع

  • بررسی تطبیقی تعقل از نظر ابن سینا و ملاصدرا

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه اصفهان - دانشکده ادبیات و علوم انسانیناهید قهرمان دوست

    چکیده تعقل یا به عبارتی تصور معانی کلی و وصول به مجهولات از معلومات تصوری و تصدیقی از جمله افعالی است که مختص انسان است. این عمل توسط قوه ای به نام عقل انجام می گیرد.قوه ای که مختص انسان است و معانی مجرد را ادراک می کند. از نظر ابن سینا و ملاصدرا فرآیند تعقل برای نفس ناطقه، به دو

  • انسان کامل از نظر ابن سینا ، ابن عربی و سهروردی

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه ملایر - دانشکده ادبیات و علوم انسانیسیدعلی موسوی

    انسان کامل از مباحث کلیدی و اساسی و در عین حال جذاب و شیرین در فلسفه و عرفان به ویژه فلسفه و عرفان اسلامی است . فلسفه و عرفان اسلامی نگاه و توجه ویژه ای به انسان و چگونگی زیستن و به تکامل رسیدن وی دارد . عرفا با توجه به اهمیت سیر و سلوک و تکامل بیشتر به این موضوع پرداخته اند. این

  • محسوسات از نظر ابن سینا، شیخ اشراق، ملاصدرا و علامه طباطبایی

    پایان‌نامه۲۰۰۷وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه - دانشکده الهیات و معارف اسلامیمحمدباقر صداقت

    پژوهش حاضر تلاش نموده است تا حقیقت ادراک حسی را از منظر بزرگ ترین فلاسفه اسلامی بررسی نموده، و نقش و جایگاه آن را در حصول معرفت بشری تبیین نماید. ادراک حسی به معنای کسب معرفت از راه یکی از حواس پنج گانه ظاهری در انسان می باشد. پدیده ادراک شامل چهار مرحله حسی، خیالی، وهمی و عقلی ا

  • تبیین رابطه ی علت و معلول از نظر ابن سینا و نقد آن در فلسفه صدرایی

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قم - دانشکده الهیات و معارف اسلامیسمیه سلگی

    از آغاز آفرینش، انسان همواره درتلاش برای شناخت عالم خارج و یافتن ارتباط پدیده-های موجود در آن بوده و این امر او را به سوی مسئله¬ی علیّت کشانده است. فلاسفه¬ی اسلامی اهمیت ویژه¬ای برای اصل علیّت قائل بوده¬اند، به طوری که این اصل شالوده¬ی تفکر فلسفی آن-ها را تشکیل داده است. از نظر آ

  • تحلیل و بررسی خیال از نظر ابن سینا و صدرالمتألهین

    پایان‌نامه۲۰۰۸وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قم - دانشکده الهیات و معارف اسلامیزهره برقعی

    خیال از جمله مفاهیم عام و گسترده ای است که در سه حوزه معرفت شناسی، هستی شناسی و انسان شناسی مورد بحث قرار گرفته است. علاوه بر تفاوت معنای خیال در هریک از این حوزه ها، مواضع فیلسوفان، به ویژه ابن سینا و صدرالمتألهین، در مورد آن نیز متفاوت است. در معرفت شناسی، خیال هم مرحله ای از م

اسناد مشابه

  • نظریه علّیت فاعلی ابن سینا و فعل الهی خاص

    مقالهحکمت سینویابوتراب یغمائی، عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی

    ابن سینا نظریه علیت خود را، که شامل تعریف علیت فاعلی، مادی، صوری و غایی می شود، در هر دو نظام فلسفیِ طبیعی و الهیاتی ارائه می کند. از پرسش های پیش رو پیرامون نظریه علیت ابن سینا، نسبت علت فاعلی در طبیعیات (علّت فاعلی طبیعی) با علت فاعلی در الهیات (علّت فاعلی متافیزیکی) است. به نح

  • "حرکت مکانی" از نظر ابن سینا و ابوالبرکات بغدادی

    مقالهآینه معرفتعبدالرسول عمادی، دانشگاه شهید بهشتی

    حرکت مکانی به تأکید ابن سینا و ابوالبرکات بغدادی از اقدم انواع حرکات است. ابن سینا حرکت مکانی را تنها حرکت بر خط راست می داند و حرکت وضعی را حرکت مکانی نمی داند، زیرا از نظر او حرکت مکانی حرکتی است که در آن متحرک از مکان خود به طور کامل خارج می گردد و در حرکت وضعی تنها موقعیت اجز

  • نظریه علّیت فاعلی ابن سینا و فعل الهی خاص

    مقاله۲۰۱۵حکمت سینویابوتراب یغمائی

    ابن‌سینا نظریه علیت خود را، که شامل تعریف‌علیت فاعلی، مادی، صوری و غایی می‌شود، در هر دو نظام فلسفیِ طبیعی و الهیاتی ارائه می‌کند. از پرسش‌های پیش‌رو پیرامون نظریه‌علیت ابن سینا، نسبت علت فاعلی در طبیعیات (علّت فاعلی طبیعی) با علت فاعلی در الهیات (علّت فاعلی متافیزیکی) است. به‌نح

  • تحلیل مفهوم معرفت از نظر ابن‎سینا بر اساس معرفت‎شناسی معاصر

    مقاله۲۰۱۳نقد و نظر (فصلنامه علمی پژوهشی فلسفه و الاهیات)محمد سعیدی مهر، داوود حسینی، نرگس کریمی واقف

    تعریف سنتی مفهوم معرفت عبارت است از «باور صادق ‎موجه». مفهوم «تصدیق یقینی» که در عبارات ابن‎سینا معادل علم تصدیقی دانسته شده است، مؤلفه‎های تقریباً مشابهی با مفهوم معرفت گزاره‎ای دارد. از نظر ابن‎سینا تصدیق یقینی یا همان علم تصدیقی عبارت است از تصدیق یک قضیه به سبب علم به علت موج

  • وحدت نفس از نظر ابن سینا و توماس آکوئینی

    مقاله۲۰۱۱جستارهای فلسفینوشین عبدی ساوجیان، محمد سعیدی مهر

    مسأله کثرت یا وحدت نفس انسانی از جمله مسائلی است که خاستگاه آن در آثار دو فیلسوف بزرگیونان، افلاطون و ارسطو یافت می شود. افلاطون که با دو نگرش متفاوت به بررسی موضوع م یپردازددر نهایت کثرت نفس را می پذیرد و ارسطو که قسمت پذیری و تکثر نفس را غیر منطقی می بیند بهدنبال نقد نظر افلاطو

  • وحدت نفس از نظر ابن سینا و توماس آکوئینی

    مقاله۲۰۱۱جستارهای فلسفیمحمد سعیدی مهر، نوشین عبدی ساوجیان

    مسأله کثرت یا وحدت نفس انسانی از جمله مسائلی است که خاستگاه آن در آثار دو فیلسوف بزرگیونان، افلاطون و ارسطو یافت می شود. افلاطون که با دو نگرش متفاوت به بررسی موضوع م یپردازددر نهایت کثرت نفس را می پذیرد و ارسطو که قسمت پذیری و تکثر نفس را غیر منطقی می بیند بهدنبال نقد نظر افلاطو