بررسی اصل تناسب جرم و مجازات در حقوق کیفری ایران
چکیده
روح عدالت طلبی بشر، در بسترگذر زمان و پس از تضارب آراء و اندیشه های متفاوت، اصول و قواعدی را به وجود آورده است که در حال حاضر به عنوان اصول و مبانی مقدس در جوامع بشری مطرح بوده که کمتر گروه و نظامی لزوم رعایت آن اصول را منکر می شود. یکی از این اصول که در وادی حقوق و موضوع مجازاتها مطرح است اصل تناسب جرم و مجازات می باشد. انسانها پس از گذر از دوره های مختلف و تجربه مکاتب و دیدگاهها گوناگون امروزه به این نتیجه رسیده اند که لازمه ی دوام زندگی اجتماعی وی، تحقق عدالت در کلیه امور و از جمله امور حقوقی و دستگاه قضا است و لازمه ی تحقق عدالت دراین زمینه نیز پایبندی به اصولی از جمله اصل تناسب جرم و مجازات می باشد. در حال حاضر این اصل از چنان اهمیتی برخوردار است که کیفیت و چگونگی رعایت آن در حقوق موضوعه یک کشور می تواند ملاک و معیاری برای سنجش کارآمدی، عدالت محوری و ترقی آن نظام حقوقی باشد. از اینرو در این رساله سعی بر آن شده است تا در بخش اول تحت عنوان کلیات، ضمن بررسی مفاهیم و قلمرو این موضوع به جایگاه اصل تناسب در میان مکاتب مختلف حقوقی پرداخته شود. ضرورت رعایت اصل تناسب جرم و مجازات و از سوی دیگر راهکارهای ایجاد این تناسب، موضوع دو فصل جداگانه از بخش دوم از رساله می باشند. در بخش سوم نیز با توجه به اینکه در حقوق ایران مجازتها و جرایم مستوجب آن در پنج دسته حدود، قصاص، دیات، تعزیرات و بازدارنده طبقه بندی شده اند، در پنج فصل جداگانه، حقوق موضوعه ی ایران را در کیفیت رعایت این اصل مورد کنکاش قرار داده است.