مطالعه کمی الگوی آبراهه ای شمال و شمال غرب دامغان و بررسی نقش ساختارهای منطقه در کنترل آن
چکیده
آبراهه ها عناصر ریخت زمین ساختی بسیار جوانی هستند که الگوی آنها علاوه بر عواملی چون لیتولوژی و تغییرات آب و هوایی، متاثر از فرآیندهای زمین ساختی فعال منطقه نیز می باشد. تجزیه و تحلیل کمی آبراهه ها سرنخ هایی از فعالیت گسل و دیگر ساختار های فعال منطقه، که ارزیابی میزان فعالیت آنها توسط روش های مرسوم زمین شناسی دشوار بوده یا ممکن نیست، به ما می دهد. در این تحقیق الگوی کمی آبراهه های منطقه شمال دامغان در قالب محاسبه کمیت های دانسیته طول و فراوانی و همچنین بررسی امتداد آبراهه ها مورد مطالعه قرار گرفته و از نتایج حاصله، در تفسیر زمین ساخت فعال منطقه استفاده شده است. به این منظور از داده های رقومی توپوگرافی و مدل ارتفاعی رقومی (dem) استفاده شده و با بکار گیری یک شبکه از 64 چهارگوش هم مساحت با ابعاد 0625/0 درجه جغرافیایی، کمیت های دانسیته طول و فراوانی آبراهه ها اندازه گیری و تغییرات این کمیت ها بصورت نقشه های کنتوری ارائه شده است. انطباق نقشه های تغییرات دانسیته طول و فراوانی آبراهه ها و نقشه ساختاری منطقه بر این یافته دلالت دارد که تغییر تراکم آبراهه ها با امتداد گسل های اصلی منطقه و روند کلی چین خوردگی ناحیه همخوانی خوبی نشان می دهد و با استفاده از تغییر تراکم دانسیته طول آبراهه ها می توانیم حرکت بلوک های گسلی را در امتداد گسل های دامغان و عطاری تعیین کنیم و علاوه براین، در بین این دو کمیت، کمیت دانسیته طول آبراهه ها بهتر می تواند ویژگی کلی تراکم آبراهه ها و ارتباط آبراهه ها را با ساختارهای منطقه توصیف نماید. همچنین بررسی روند آبراهه های منطقه و تفسیر رزدیاگرام توزیع روند آبراهه ها و ارتباط آن با امتداد گسل ها و چین خوردگی ها نیز فعال بودن گسل ها و چین های منطقه را نشان می دهد و نشان دهنده فعال بودن منطقه از نظر تکتونیکی است. نتایج این تحقیق نشان می دهد استفاده از پارامترهای کمی معرف الگوی آبراهه های یک منطقه می تواند در مطالعه تکتونیک فعال آن منطقه بویژه در مواردی که شواهد دیگری برای تشخیص و ارزیابی ساختارهای جدید وجود ندارد، مفید واقع شود.