مسأله چند هدفه مکان یابی هاب با تخصیص چندگانه و محدودیت ظرفیت و حل آن با روش های فراابتکاری
چکیده
مسأله مکان یابی هاب از مسائل نوینی است که در دهههای اخیر در دسته مسائل مکانیابی مطرح شده است. مسأله مکانیابی هاب انتقال کالا از مبدأها به مقصدها است که به جای ارتباط مستقیم میان هر دو نقطه عرضه و تقاضا، کالاها از طریق هاب ها منتقل میشوند. شبکه های هاب به طور گسترده ای در ارتباطات مخابراتی، شبکه های حمل و نقل و تحویل کالا، پست سفارشی و ... کاربرد دارند. هدف مسأله مکان یابی هاب یافتن مکانهای مناسب برای ایجاد هاب و تخصیص نقاط عرضه و تقاضا به آن است، به گونهای که مسیرهای مناسب برای انتقال کالا تشکیل شود که با کمترین هزینه / زمان، جابجایی کالاها انجام گیرد. مدل‌های گوناگونی برای این دسته از مسایل توسعه داده شده اند که به دو دسته اصلی مکان یابی هاب مرکز و مکانیابی هاب میانه تقسیم میشوند که در اولی حداقل شدن مجموع هزینهها مدنظر است و در دومی حداقل شدن بیشترین هزینه موجود در شبکه. از جهت دیگر میتوان دسته بندی را روی شیوه تخصیص نقاط غیرهاب به نقاط هاب انجام داد. درصورتی که هر نقطه غیرهاب تنها به یک نقطه متصل گردد، تخصیص تکی و در صورتی که بتواند به بیش از یک نقطه تخصیص داده شود مکانیابی را چندگانه گوییم. مسأله مورد بحث در این پایان‌نامه دربردارنده دو حالت مرکز و میانه بوده و تخصیص در آن به صورت چندگانه میباشد. همچنین برای هر کدام از هاب ها و کمانهای متصل کننده آنها محدودیت ظرفیت برای انتقال کالا در نظر گفته شده است. هدف از این پژوهش ارایه یک مدل برنامهریزی با متغیرهای صفر و یک و پیوسته برای این مسأله میباشد. همچنین با استفاده از روش فراابتکاری بهینهسازی هوش جمعی راه حلی برای آن ارایه گردیده است که نتایج آن در مقایسه با حل دقیق توسط نرم افزار بهینه سازی برنامه ریزی خطی نظیر گمز و لینگو مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. با نتایج بدست آمده معلوم گردید.