بررسی تنوع مورفولوژیکی و ژنتیکی (در ژن سیتوکروم b) جمعیتهای مختلف ماهی بلیزم barbus lacerta heckel, 1843 (کپورماهیان) در شماری از حوضههای آبریز ایران (حوضه های خزر، ارومیه و دجله).
چکیده
باربوس ماهیان بزرگترین گروه (از لحاظ تعداد گونه) در میان ماهیان ایران بوده و بیشترین گونهها را در بین دیگر جنسهای ماهیان ایران دارا میباشد. یکی از گونه های باربوس ماهیان که پراکنش وسیعی را در ایران و نیز حوضههای کشورهای غربی ایران از خود نشان میدهد، گونه barbus lacerta heckel, 1843 (زردهپر کورا) می باشد. اما متاسفانه وضعیت تاکسونومیکی جمعیتهای مختلف این گونه نیز مانند گونههای دیگر باربوس ماهیان بخوبی مشخص نشده است و تاکنون محققین مختلف دیدگاهها و نظرات مختلفی (و گاها متناقض) درباره جمعیتهای این گونه در حوضههای مختلف ارائه دادهاند. بنابراین این پروژه به منظور بررسی و مطالعه گوناگونی در صفات مورفولوژیکی و مولکولی جمعیتهای مختلف ماهی (barbus lacerta) در شماری از حوضههای آبریز ایران (حوضههای جنوبی دریای خزر، ارومیه و دجله)، برای شناخت بهتر وضعیت تاکسونومیکی جمعیتهای مختلف این گونه پیشنهاد گردید. در پژوهش حاضر آنالیز تحلیل واریانس یکطرفه نشان داد که جمعیتهای مختلف گونه b. lacerta بر مبنای حوضههای مختلف در برخی از ویژگیهای ریختسنجی و ریختسنجی نسبی با هم اختلاف معنیداری دارند (anova, p<0.05). همچنین آزمون تحلیل واریانس یک طرفه نشان داد که جمعیتهای مختلف در ویژگیهای شمارشی از جمله، شعاع های باله سینه ای، شعاع های باله شکمی، فلسهای خط جانبی و تعداد پالایندههای آبششی با هم اختلاف معنیداری دارند. بر پایه آنالیز خوشهای ((cluster analysis حاصل از ویژگیهای مورفولوژیکی و نیز بر اساس دندروگرام حاصل از مطالعه مولکولی، جمعیتهای مختلف مربوط به b. lacerta در ایران شامل یک کمپلکس گونهای است که حداقل در سه گونه مستقل قرار میگیرند. در خوشه مربوط به جمعیتهای خزر که گوناگونیهایی نیز در آنها دیده میشود ممکن است barbus cyri نامی جدید برای ماهیان این حوضه باشد. خوشه دوم مربوط به جمعیتهای حوضه ارومیه می باشد که ممکن است گونهای مستقل باشد که در این پژوهش به عنوان barbus sp. معرفی میگردد. خوشه سوم مربوط به جمعیتهای حوضه دجله می باشد که در آن نیز گوناگونی هایی مشاهده می گردد وممکن است وضیعت آن از زیرگونه به گونه مستقل barbus lacerta ارتقاء یابد. بنابراین جنس باربوس به عنوان یک جنس معتبر برای اعضای این گروه میباشد