تحلیل عوامل موثر بر صادرات با فناوری بالا در ایران و منتخب کشورهای پیشرو در فناوری 85-1366
چکیده
صادرات ایران دارای دو بخش صادرات نفتی و صادرات غیر نفتی است، به طوری که صادرات با فناوری بالا بخشی از صادرات غیر نفتی را شامل می شود. با توجه به این که کاهش صادرات نفت خام و افزایش صادرات غیرنفتی از اهداف کلان اقتصاد ایران است، بنابراین در این تحقیق سعی شده تا با تحلیل عوامل موثر بر صادرات با فناوری بالا، در جهت نیل به اهداف اقتصادی ایران گامی کوچک برداشته شود. در این تحقیق اثرات عوامل موثر بر صادرات با فناوری بالا، برای ایران و پنج کشور کانادا، فرانسه، آلمان، انگلیس و امریکا، با توجه به دارا بودن صادرات زیاد با فناوری بالا تعیین و مورد مقایسه قرار گرفته است. به علت در دسترس نبودن داده ها و ناچیز بودن سهم صادرات با فناوری بالا، برای سال های قبل از 1366، دوره ی زمانی تحقیق، سال های 85-1366 برای ایران و برای کشورهای منتخب پیشرو در فناوری سال های 2006-1987 در نظر گرفته شده است. برآورد الگوی صادرات برای ایران به روش حداقل مربعات معمولی و برای پنج کشور مورد مقایسه با استفاده از داده های پانلی صورت گرفته است. نتایج حاصل از برآورد الگو، حاکی از وجود اثر مستقیم و معنی دار فناوری (مخارج تحقیق و توسعه و تعداد اختراعات ثبت شده) بر صادرات با فناوری بالا در ایران در دوره ی مورد مطالعه بوده است. هم چنین نتایج نشان داده است که سرمایه انسانی و سرمایه گذاری مستقیم خارجی بر صادرات با فناوری بالا در ایران اثر معنی داری ندارند که از علل آن می توان به کیفیت پایین سرمایه انسانی و موانع ورود سرمایه گذاری مستقیم خارجی در بخش های مرتبط با فناوری بالا در ایران اشاره کرد. با این حال، نتایج حاصل از برآورد الگوی صادرات کشورهای منتخب پیشرو در فناوری بالا، حاکی از وجود اثر مستقیم و معنی دار فناوری (مخارج تحقیق و توسعه و تعداد اختراعات ثبت شده)، سرمایه انسانی و سرمایه گذاری مستقیم خارجی بر صادرات با فناوری بالا بوده است.