ارزیابی تکنیک های زمین آمار در تحلیل فضایی شاخص های خشکسالی spi و edi، استان بوشهر
چکیده
چکیده خشکسالی پدیده ای خزنده است که از کمبود غیر عادی بارش در دوره ای بلند مدت پدید می آید به نحوی که باعث کمبود رطوبت در خاک و سبب کاهش آب های جاری شود و در نتیجه فعالیت های انسانی و حیات طبیعی گیاهی و جانوری را برهم زند. با توجه به اینکه فشارها و اثرات شدید ناشی از خشکسالی فاقد ساختار مشخص بوده و نسبت به خسارات حاصل از دیگر حوادث طبیعی، منطقه جغرافیایی وسیع تری را تحت پوشش قرار می دهد لذا ضروری است تا این پدیده مورد پایش قرار گیرد. سیستم پایش خشکسالی از سیستم های بسیار مفید در مدیریت خشکسالی محسوب می گردد که با استفاده از پارامترهای اقلیمی و محاسبه شاخص های خشکسالی به این مهم کمک می کنند. در راستای طراحی چنین سیستم هایی، ابتدا به محاسبه شاخص ها در ایستگاه ها پرداخته می شود و سپس تحلیل مکانی می گردند که بدین منظور روش های زمین آماری بهترین شیوه می باشند. در این تحقیق، از داده های بارش 27 ایستگاه با دوره آماری 10 ساله (سال زراعی 75-74 تا 84-83) جهت محاسبه شاخص های بارندگی استاندارد (spi) و شاخص خشکسالی موثر(edi) استفاده شد. با توجه به محاسبات صورت گرفته ابتدا سال زراعی 79- 1378 به عنوان خشکترین سال انتخاب شد و تمامی محاسبات فقط بر روی این سال صورت گرفت. در مرحله بعد محاسبات متغیر مکانی بودن هر کدام از این شاخص ها مورد بررسی قرار گرفت. بعد از احراز این شرط، از روش های زمین آماری شامل کریجینگ معمولی، وزن دهی عکس فاصله (idw) و tpss برای تحلیل مکانی آن ها و رسم نقشه های فصلی و سالانه خشکسالی استفاده و عملکرد آن ها مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج بدست آمده نشان داد، با توجه به آنالیز واریوگرافی شاخص های خشکسالی شاخص edi نسبت به شاخص spi برای پهنه بندی شدت خشکسالی در استان بوشهر از همبستگی مکانی بهتری برخوردار می باشد. همچنین نتایج نشان داد در صورت استفاده از معیارهای خطاگیری به منظور ارزیابی، روش idw با توان 2 جهت تحلیل فضایی شاخص spi و روش کریجینگ معمولی جهت تحلیل فضایی شاخص edi نتایج مطلوب تری را از خود نشان می دهند.