نفی بلد(تبعید) در فقه و قانون موضوعه ایران
چکیده
تبعید یکی از کیفرهای معیّن در حقوق جزایی اسلام است که دارای پیشینه ای تاریخی بوده و قرآن و روایات بر مشروعیّت آن دلالت دارند. در فقه، نفی بلد به معانی متفاوتی ازجمله حبس، اعدام و غرق نمودن در دریا و غیره تعبیر شده است ولی قول مشهور آن به معنای دورکردن یا اخراج فرد از شهر و روانه کردن او به جای دیگر است. تبعید در جرائم خاصی مانند زنای غیرمحصن، محاربه و قوّادی کیفر حدّی بوده و در سایر موارد همچون لواط، سرقت، قتل فرزند، جاسوسی و ... که محلّ اختلاف است، مجازات تعزیری شمرده شده و درصورت صلاحدید حاکم شرع وضع گردیده و مقرّرات آن نیز بستگی به نظر او دارد. در فقه، مسائلی چون مکان، زمان، مسائل خانوادگی فرد تبعیدی، نفقه، تبعید زنان و غیره مورد بحث واقع شده و در حقوق موضوعه نیز درخصوص نحوه ی اجرای کیفر تبعید در موارد حدّی، به لزوم تحت الحفظ بودن محکومین یا چگونگی معاشرت یا مدت زمان محکومیت آنان اشاره شده است و در موارد تعزیری نیز که آیین نامه ها بیشتر ناظر به آن است، به تعیین نقاط اقامت اجباری، امکان تبدیل تبعید به حبس یا جزای نقدی و همچنین آزادی مشروط آنان پرداخته شده است. برای تبعید آثار مثبت و منفی زیادی ذکر شده که درصورت رفع مشکلات و اتّخاذ تدابیر مناسب از سوی دولت، دادرسان امر می توانند در بسیاری از موارد از آن ها بهره جویند.