آزمون اعتبار رهیافت پولی در بازارهای رسمی و غیر رسمی ارز در ایران
چکیده
هدف مقاله حاضر بررسی اعتبار رهیافت پولی نرخ ارز و ترازپرداختها در اقتصاد ایران است؛ که بر اساس آن در نظام نرخ ارز شناور، نوسانات نرخ ارز و در نظام نرخ ارز ثابت، وضعیت ترازپرداختها ریشه پولی دارند.آگاهی از این مساله برای سیاست گذار پولی حائز اهمیت است. در این راستا به منظور بررسی اعتبار فرضیه مذکور در اقتصاد ایران ابتدا اعتبار نظریه برابری قدرت خرید(ppp) را که به عنوان پایه فرضیه رهیافت پولی مطرح است، آزمون می شود. و سپس با توجه به وجود نظام دوگانه ارزی در اقتصاد ایران، اعتبارسنجی در سه حالت مختلف انجام می گیرد. در حالت اول نرخ ارز غیر رسمی(بازار آزاد) را هدف قرار داده و سپس با استفاده از یک مدل مطرح در زمینه نرخ های ارز شناور، پولی بودن نرخ ارز را با روش هم گرایی جوهانسون بررسی می شود. درحالت دوم ترازپرداختها را مورد توجه قرار داده و با استفاده از یک مدل پولی در این نظام، پولی بودن این متغیر با روش معادلات همزمان بررسی شده است. و در حالت سوم با توجه به تاثیر متقابل بازار رسمی و غیر رسمی ارز بر یکدیگر از یک مدل متناسب با نظام های ارز دوگانه، فرضیه پولی بودن نرخ ارز و ترازپراختها را به طور همزمان و با استفاده از یک سیستم معادلات همزمان آزمون می شوند. نتایج این آزمون ها نشان می دهد که اگر چه فرضیه برابری قدرت خرید به در بلندمدت در اقتصاد ایران از اعتبار ضعیفی برخوردار است ولی با این وجود فرضیه رهیافت پولی نرخ ارز و ترازپرداختها از اعتبار قابل قبولی برخوردار نیستند و در این میان پولی بودن نوسانات نرخ ارز در بازار سیاه اعتبار بیشتری دارد.