تجزیه ژنتیکی شاخص های مقاومت به خشکی در گندم با روش دای آلل گاردنر
چکیده
تنش خشکی یکی از عواملی است که محصول گندم را در مناطق خشک دنیا مورد تهدید قرار می دهد، بنابراین اصلاح برای مقاومت به خشکی و معرفی ارقام مقاوم به خشکی از مهمترین اهداف برنامه های اصلاحی است. اطلاع از ویژگی های ژنتیکی صفات مرتبط با خشکی پیشنیازی برای اصلاح ژنوتیپ ها برای مقاومت به خشکی است. به منظور شناسایی ژنوتیپ های مقاوم به خشکی و بررسی شاخص های مقاومت به خشکی، طرح دی آلل نیمه 6×6 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار تحت شرایط تنش و بدون تنش اجرا گردید. تجزیه واریانس اختلاف معنی داری را برای اغلب صفات در شرایط تنش و بدون تنش نشان داد. آنالیز ترکیب پذیری عمومی برای صفات پایداری غشاء سلولی (تنش)، طول پدانکل، طول ریشک، طول سنبله، وزن یک سنبله، تعداد دانه در سنبله و وزن دانه در سنبله در شرایط بدون تنش و صفات ارتفاع گیاه، طول پدانکل، طول ریشک، طول سنبله، روز تا گلدهی و روز تا رسیدگی فیزیولوژیک در شرایط تنش، معنی دار شده است که نشان دهنده اهمیت اثرات افزایشی ژنها در کنترل صفات مورد مطالعه می باشد. ترکیب پذیری خصوصی برای صفاتی چون پایداری غشاء سلولی، طول پدانکل، طول ریشک، طول سنبله، وزن یک سنبله، وزن دانه در سنبله، طول سنبله، روز تا رسیدگی فیزیولوژیک در شرایط تنش معنی دار شده است که بیانگر اهمیت اثرات غیر افزایشی ژنها، در کنترل صفات مورد مطالعه می باشد. بر اساس روش دوم گاردنر و ابرهارت اثرات متوسط هتروزیس، هتروزیس واریته و هتروزیس خصوصی برای اکثر صفات معنی دار شده اند. تجزیه واریانس هیمن نیز برای برخی از صفات در محیط تنش و بدون تنش انجام شد، سپس برای صفاتی که جزء b آن ها معنی-دار گردید، پارامترهای ژنتیکی و تحلیل گرافیکی انجام شد. در این تحقیق اثرات غالبیت در کنترل صفات ارتفاع، پایداری غشای سلولی (کنترل)، وزن هزار دانه، تعداد سنبله، عملکرد بیولوژیک، تعداد پنجه و هدایت روزنه ای، اثرات افزایشی در صفات عملکرد، میزان آب نسبی برگ و کلروفیل فلورسنس و اثرات همزمان افزایشی و غالبیت ژن در کنترل بقیه صفات مشاهده شدند.