بررسی ویژگی های نحوی در نثر قرن هفتم با تکیه بر پنج اثر منتخب (المعجم فی معاییر الشعار العجم، گلستان، تاریخ جهانگشای جوینی، مرصاد العباد الی المعاد و اخلاق ناصری)
چکیده
جمله قالبی است که انسان برای برقراری ارتباط زبانی استفاده می کند. بررسی جمله و ساختار آن موضوع علم نحو است. هر دوره ی زبانی ویژگی های خاصی دارد که آن را از دیگر دوره ها ممتاز می سازد. قرن هفتم، چه از نظر نحولات اجتماعی و چه از نظر تنوع آثار ادبی جایگاهی ویژه در تاریخ ادبیات ما دارد. در این رساله سعی شده است با تکیه بر پنج اثر مهم منثور این عصر یعنی، تاریخ جهانگشا، گلستان سعدی، مرصادالعباد، المعجم و اخلاق ناصری، به بررسی برخی از ویژگی های نحوی نثر این دوره بپردازیم. در این پژوهش از روش کتابخانه ای بهره گرفته شده است. تکیه ی این تحقیق بر شاهد مثال ها از منابع اصلی است. پس از طرح هر موضوع و بحث کلی در مورد آن – با استفاده از کتاب های دستور زبان- جزییات مربوط به آن مورد نحوی ارایه شده است. در این قسمت جمله های نمونه به عنوان شاهد مثال ها آورده شده است. این پژوهش در پنج فصل ارایه شده است؛ فصل اول به مقدمه اختصاص دارد. به منظور آشنایی ذهن خواننده در مورد ماده ی خام (نثر قرن هفتم) این پژوهش، فصل دوم به مباحثی کلی در دستور زبان، نثر فارسی و سبک های رایج در قرن هفتم اختصاص یافته است. بررسی ویژگی های نحوی در دو فصل ارایه شده است: 1- بررسی ساخت و اجزای تشکیل دهنده ی جمله. 2- بررسی برخی دیگر از موارد نحوی. با توجه به جمله های نمونه می توان الگوهای متنوعی از جمله های ساده و مرکب ارایه داد. تعدادی از این الگوها کاربرد فراوان تری دارند و تعدادی نیز به ندرت استفاده می شوند. اجزای جمله نسبت به دوره ی قبل از آن جا به جایی کمتری دارند. حذف در جمله دارای تنوع است. استفاده از عبارات عربی فراوان است و گاهی آن ها به عنوان یک واحد زبانی در نظر گرفته می شوند و در جمله فقط یک نقش دستوری به آن داده می شود.