شناسایی قارچهای مایکوریزی آربوسکولار(amf) همراه با گوجه فرنگی در استان خراسان رضوی و بررسی اثر آنها در القای مقاومت نسبت به نماتد مولد غده ریشه(meloidogyne javanica)
چکیده
قارچهای مایکوریزی آربوسکولار یاamf (arbuscular mycorrhizal fungi) جزو قارچهای مایکوریز داخلی یا اندومایکوریز می باشند .ارتباط همزیستی گیاهان با این قارچها بیش از 400 میلیون سال قدمت دارد. امروزه در حدود 80 درصد گیاهان موجود در دنیا قادرند با این قارچها ارتباط همزیستی داشته باشند.این قارچها با مکانیزمهای مختلفی مانند بهبود جذب عناصر و آب و ایجاد مقاومت به عوامل بیماریزا و آفات می توانند در تنش های غیرزیستی و زیستی ، مفید واقع شوند .در این تحقیق با استفاده از خصوصیات مرفولوژیک اسپوری، 14 گونه قارچ مایکوریزی آربوسکولار همزیست با ریشه گوجه فرنگی در استان خراسان رضوی شناسایی شد که در این میان 5 گونه glomus arenarium ، glomus aurantium ، glomus multiforum ، pacispora boliviana و scutellospora calospora برای نخستین بار از ایران گزارش می شوند و گونه هایglomus aggregatum ،mosseae glomus و glomus geosporum دارای بیشترین درصد پراکنش بودند. سپس با توجه به اهمیت بیماری ناشی از نماتد ریشه گرهی گوجه فرنگی(meloidogyne javanica) در منطقه ، نقش دو گونه مایکوریزی glomus mosseae و glomus intraradices در کنترل بیماری، در گلخانه و آزمایشگاه بررسی شد و تاثیر برهمکنش قارچ و نماتد برشاخص های رشدی گیاه ، بیماری نماتدی و توسعه مایکوریزی ارزیابی شد ، نتایج این بررسی ها در مجموع نشان می دهد که همزیستی مایکوریزی آربوسکولار، منجر به بهبود شاخص های رشدی گیاه مانند وزن تر و خشک اندامهای هوایی و کاهش شاخص های بیماری نماتدی مانند تعداد گال و کیسه تخم می گردد واینکه شاخص های توسعه مایکوریزی مانند درصد فراوانی مایکوریزی و درصد کلنیزاسیون مایکوریزی تحت تاثیر آلودگی نماتدی قرار نمی گیرند. نتایج آزمایشات با ریشه تقسیم شده نشان می دهند که قارچهای مایکوریزی قادرند به صورت سیستمیک ، مقاومت علیه بیماری نماتدی گره ریشه را، القا کنند . نتایج بررسی تاثیر عصاره ریشه های مایکوریزی بر تفریخ تخم و بقای لارو نماتد ، نشان دهنده بازدارندگی عصاره بر تفریخ تخم و عدم تاثیر آن بر بقای لارو می باشد.آزمایشات رگرسیون بین درصد رخنه نماتدی و درصد کلنیزاسیون مایکوریزی نشان دهنده وجود رگرسیون منفی بین این دو شاخص است و با افزایش کلنیزاسیون مایکوریزی ، درصد رخنه نماتدی کاهش می یابد.با توجه به مشخص شدن تاثیر سیستمیک قارچهای مایکوریزی آربوسکولار در کنترل بیماری نماتدی جهت تعیین مسیر مقاومت سیستمیک که توسط قارچ تحریک می شود ، تغییرات بیان دو گروه ژنی کیتیناز و بتا 1و3 گلوکاناز که به ترتیب مربوط به مسیرهای مقاومت القایی ja-isr وsa-isr می باشند با استفاده از واکنش زنجیره ای پلی مراز نسبی در زمان واقعی(relative real time pcr) ، در تیمارهای مختلف مورد بررسی قرار گرفت که مقایسه نتایج نشان می دهد القای مقاومت سیستمیک توسط قارچهای مایکوریزی آربوسکولار علیه نماتد مولد گره ریشه از مسیر جاسمونیک اسید صورت می گیرد.