فرهنگنامه ی تحلیلی تصاویر برجسته و بدیع در قصاید خاقانی شروانی
چکیده
افضل الدین بدیل خاقانی شروانی را باید تصویرپردازترین شاعر ادب پارسی دانست. اساساً شهرت ویژه ی خاقانی بازبسته به قصاید استوار و دشواری است که سرشار از تصاویر برجسته و بدیع است؛ تصاویر نوآیینی که بن مایه ی آن پشتوانه ی فرهنگی گسترده و گونه گون شاعر است. هرگونه پژوهش در باب سخن خاقانی بی-دستیابی به این پشتوانه ی فرهنگی سترگ نافرجام خواهد بود. هم از این روی تاکنون کسی یارای آن را نداشته-است که تحقیقی سازمانمند در باب تصاویر دیوان خاقانی انجام دهد. اهمیّت بیش از اندازه ی این موضوع سبب شد تا در پژوهشی شایسته ی سخن خاقانی به تحقیق در باب تصاویر بدیع قصاید او بپردازیم. برای این پژوهش تمهیدات خاصی را در نظر گرفتیم که اولین آن جمع آوری منابع معتبری بود که پشتوانه ی فرهنگی شاعر را دربرگیرد. شیوه ی تدوین فرهنگنامه ای نیز سبب شد تا به کلی گویی های بی سود نپردازیم و مستقیماً توجه خود را به تحلیل تصاویر معطوف سازیم. این فرهنگنامه براساس مشبّه بهٌ ها سامان یافته است، ابتدا مشبّه را مشخص کرده و سپس تحلیل مورد توجه را در قالب نکته هایی ذیل هر تصویر آورده ایم. در تحلیل خود را به مفاهیم عمومی علم بیان محدود نکرده ایم و برای تحلیل حقیقی تصاویر شاعر ساخت های تازه ای با نام های تازه مشخص کرده ایم. امید است این پژوهش با به دست دادن مفاهیم و نظرات نویافته ای در گستره ی خاقانی پژوهی و علم بیان تلاش موفقی بوده باشد.