پایان‌نامه

پیوند طریقت با شریعت در قرن پنجم هجری

چکیده

چکیده اساس شریعت، احکام تعیین شده از سوی شارع اسلام است، که فقها عمل به آن را عامل سعادت دنیوی و اخروی می دانند. اما در برداشتی دیگر با عنوان طریقت و تصوف، غیر از عمل به شریعت، اعمالی ریاضت گونه در جهت رسیدن به باطن امور الزامی است، که این امر مخالفت متشرعین را برانگیخت. از این رو طریقت سعی در نزدیکی با شریعت را داشت ولی موفقیتش چشم گیر نبود. اما وفور علما و مدارس اسلامی، کثرت تألیف و تصنیف، رواج مجادلات مذهبی، گسترش کلام اشعری و حیات امام محمد غزالی، قرن پنجم هجری را برای صوفیه نسبت به دوره های پیشین متمایز کرده است. در حالی که هر یک از گروه های دینی جامعه ی اسلامی سعی در اثبات برتری و کنار زدن رقیبان خود بودند، طریقت صوفیه بیشترین سود را از این آشفته بازار نصیب خویش کرد. اهل طریقت فارغ از درگیری های مذهبی و سیاسی به انسجام تشکیلات سازمانی خود و گسترش خانقاه ها پرداختند، و از جانب دیگر با تألیفات متعدد و نقد خویش، بیش از گذشته اعمال خود را به اهل شریعت نزدیک کردند و حتی در مواردی از آن ها پیشی جستند. در نتیجه ی آن مخالفت ها علیه تصوف کم رنگ شد و حتی بسیاری از عالمان متشرع یا به طریقت پیوستند و یا آن را تأیید می کردند. با پیوستن غزالی به این گروه مشروعیت تصوف تکمیل شد، و به ثبات نسبی در جوار شریعت دست یافت. اوضاع اجتماعی- اقتصادی، حمایت حاکمان از صوفیه، و رکود بازار فلسفه و علوم عقلی، به موفقیت تصوف افزود، به گونه ای که پس از قرن پنجم به صورت مدرسه ای تعلیم داده شد، و با تشکیل طریقت های مختلف، و نفوذ در ادبیات و اخلاقیات جامعه، در میان شیعه و سنی و حتی غیرمسلمانان گسترش یافت. در این تحقیق سعی شده عوامل و ضرورت های پیوند طریقت با شریعت در قرن پنجم هجری، با استفاده از منابع کتابخانه ای و روش توصیفی – تحلیلی پاسخ داده شود

اساتید راهنما و مشاور

صالح پرگاری، پروین دخت اوحدی

پایان‌نامه‌های مشابه

  • تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی قهستان (از ورود اسلام تا پایان قرن پنجم هجری)

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه شهید چمران اهواز - دانشکده ادبیات و علوم انسانیفرشید جعفری

    قهستان ایالتیدر شرق ایران بود که تاریخش با خراسانپیوندی ناگسستنی داشته است. نام این ایالت معرب کُهستان و مخفف کوهستان است و در متون تاریخی و جغرافیایی به صورت های مختلفی همچون قهستان، قوهستان، کوهستان و ... آمده است. بیشتر وسعت این ایالت را رشته کوه هایی که از شمال غربی به جنوب ش

  • اوضاع فرهنگی ماوراءالنهر در قرن پنجم هجری

    پایان‌نامه۲۰۱۳دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود - دانشکده علوم انسانیعباسعلی نوده

    در این پایان نامه سعی بر آن است که ضمن بیان نقش عوامل موثر در فرهنگ و تمدن ماوراءالنهر ، میزان تاثیر و تاثّر آنان بر یکدیگر را بررسی نماییم . در قرن پنجم هجری سه عنصر مهم وجود دارد: فرهنگ و تمدن محلی، فرهنگ و تمدن ایرانی و فرهنگ و تمدن اسلامی.در قرن پنجم در ماوراءالنهر، عامل جدید

  • چگونگی و چرایی فرآیند تکوین و توسعه تصوف در خراسان قرن پنجم هجری

    پایان‌نامه۲۰۰۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیحشمت الله عزیزی

    این پایان نامه درصدد پاسخگویی به سوالات زیر است:1- چه عواملی در رشد و گسترش تصوف در خراسان قرن پنجم موثر بوده اند؟ 2-آیا تصوف در مقایسه با قرون قبل، در قرن پنجم از رشد و مقبولیت بیشتری برخوردار بود؟ 3-آیا تصوف در تحولات تاریخی خراسان در قرن پنج نقش داشت؟ 4-آیا میان رشد و گسترش تص

  • جشن ها و آداب و رسوم ایرانی در متون نثر فارسی تا قرن پنجم هجری قمری

    پایان‌نامه۲۰۱۰وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علامه طباطبایی - دانشکده ادبیات و زبانهای خارجیصدیقه حسین آبادی

    جشن های ایرانی، از دیرباز مورد توجه نویسندگان و شاعران کهن، قرار داشته است. اینکه این آیین ها، که گاهی مقدس و دینی، و گاهی ملی و میهنی نمود پیدا می کنند، به چه صورت در میان اقشار مخلتف جامعه ایران، از روزگاران دور تا کنون، اجرا می شده و می شود، موضوع بسیار گسترده ای است؛ اگر کسی

  • مدح و ستایش در شعر فارسی از آغاز تا پایان قرن پنجم هجری (سبک خراسانی)

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه اصفهان - دانشکده ادبیات و علوم انسانیالهه شعبانی

    چکیده مدح و ستایش از قدیمی ترین اغراض شعر فارسی است؛ این گونه ادبیات غنایی در مسیر تکامل خود تا امروز، تأثیری پر رنگ بر صفحه شعر شاعران داشته است؛ مدح، شعری است که در آن گوینده به توصیف، تحسین و تمجید از کسی بپردازد. موضوع این رساله اشعار مدحی سخنوران اواسط قرن سوم تا پایان قرن پ

  • بررسی و تحلیل نقش سیاسی و اجتماعی ادبیات عرفانی قرن پنجم هجری

    پایان‌نامه۲۰۰۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت مدرس - دانشکده علوم انسانیفاطمه گریوانی

    قرن پنجم هجری یکی از دوره های مهم تاریخ ادبی و اجتماعی ایران است. دوره حکومت اقوام بیگانه و فاقد فرهنگ و تمدن غزنوی و سلجوقی بر ایران و اوج تعصبات مذهبی است. آغاز شکوفایی عرفان و تصوف ایرانی نیز است و عارفان و صوفیان مشهوری همچون هجویری، قشیری، غزالی، خواجه عبدالله انصاری و ابوسع

اسناد مشابه

  • تداوم وتحول در جامعه زرتشتیان کازرون (از سقوط سلسله ساسانی تا پایان قرن پنجم هجری)

    مقاله۲۰۲۵جامعه شناسی تاریخیحمید اسدپور، همت محمدی، مقصودعلی صادقی

    vvvvبا ورود مسلمانان به ایران ، فصل جدیدی در تاریخ اجتماعی و دینی مردم ایران آغاز گردید. با این حال ورود اسلام به ایران با چالش ها و مقاومت های بسیاری در مناطق گوناگون روبرو شد. در بین مناطق مختلف ، فارس از جمله مناطقی بود که مقاومت نشان داد و عملاً پایگاه حفاظت از دین پیشین گردی

  • تأمّلات مرگ‌اندیشانه در چند متن منثور صوفیانه تا قرن پنجم هجری

    مقاله۲۰۱۳ادبیات عرفانی و اسطوره شناختیبتول مهدوی، محمد بهنام فر، مصطفی خرسندی شیرغان

    این جستار به تحلیل و بررسی تأمّلات مرگ‌اندیشانه در متونِ مهمّ منثور صوفیانه تا قرن پنجم هجری می‌پردازد. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که مرگ‎اندیشی در متون عرفانی قرن پنجم هجری در مقایسه با متون عرفانی سده‌های پیش از آن بسامد بیشتری دارد. این نکته می‌تواند نشان‌دهنده عمق و اصالت تجربه‎ه

  • تأمّلات مرگ اندیشانه در چند متن منثور صوفیانه تا قرن پنجم هجری

    مقاله۲۰۱۳ادبیات عرفانی و اسطوره شناختیمصطفی خرسندی شیرغان، محمد بهنام فر، بتول مهدوی

    این جستار به تحلیل و بررسی تأمّلات مرگ اندیشانه در متونِ مهمّ منثور صوفیانه تا قرن پنجم هجری می پردازد. پژوهش حاضر نشان می دهد که مرگ‎اندیشی در متون عرفانی قرن پنجم هجری در مقایسه با متون عرفانی سده های پیش از آن بسامد بیشتری دارد. این نکته می تواند نشان دهنده عمق و اصالت تجربه‎ه

  • مثنوی سرایی در زبان فارسی تا پایان قرن پنجم هجری

    انواع و اقسام معانی و مضمو نپای شعری درمثنویهای این دوره وجود دارد که هریک‌پایدجدا گانه‌مورد بحث قرار کیرد : pole بهای gts ll : طوسی Stal کرشاسپنامة ۹ معرو فترین ومهمترین مثنوی‌حماسی این دوره کرشاسپنامه است. این مثنوی را اسدی طوسی Madre دوم قرن پنجم هجری سروده و نظم yl در سال 4۵۸

  • مناظرات ابن‌فُورَک اشعری با کَرّامیه در غزنه (اوایل قرن پنجم هجری)

    مقاله۲۰۲۲جستارهای تاریخیعباس آداودی جلفائی

    این پژوهش با عنوان «مناظرات ابن‌فورک اشعری با کرامیّه در غزنه (اوایل قرن پنجم هجری)» با رویکرد کلامی، درصدد است تا به علل برپایی مناظرات مذکور و اینکه وجوه تشابه یا تمایز آرای ابن‌فورک با سلطان محمود غزنوی و محمد‌بن‌هیصم کرامی چه بوده است، پاسخ دهد.در نیمۀ نخست قرن سوم هجری، مذهب

  • تحلیلی بر سیره‌نگاری شیعیان تا قرن پنجم هجری

    مقاله۲۰۱۸فصلنامه علمی پژوهشی تاریخ اسلامحسین حسینیان مقدم

    سیرهنگاری، از کهنترین شاخههای تاریخنگاری اسلامی است و شهر مدینه، نخستین مرکز تدوین سیره رسول خدا(ص) است. نخستین اثر مکتوب شیعیان درباره سیره، کتاب تسمیة مَن شَهَد مع امیرالمؤمنین علی(ع) الجَمَل وصِفّین والنهروان من الصحابة است که در نیمه دوم قرن اوّل هجری نگارش یافت. از این اثر،