ارزیابی همبستگی اسیدیته (ph)شکمبه با نمای اولتراسونوگرافی مخاط (دیواره)شکمبه در گاو شیری (مطالعه اولیه)

شاهین احمدی

چکیده

35 راس گاو شیری بالغ بر اساس روزهای شیردهی و وضعیت شیرواری از 5 دسته‎ی زیر انتخاب شدند: 1) گاوهای تازه زا (روزهای شیردهی 5-50 روز)؛ 2)گاوهای میان شیر (روزهای شیردهی 50-150 روز)؛ 3) گاوهای ته شیر (بیش از 150 روز)؛ 4) گاوهای خشک (پنج هفته ای اول خشکی؛ 5) گاوهای انتظار زایش (سه هفته ی آخر خشکی). از تمامی گاوها در هشت پنجره‎ی صوتی به ارتفاع 7 سانتیمتر از خلف قوس دنده‎ی 13 تا پایین حفره‎ی شکم تصاویر اولتراسونوگرافیک تهیه شد و معیارهای زیر در این تصاویر در هر پنجره‎ی صوتی اندازه‎گیری شد: 1) اندازه‎ی قطر مخاط و لایه‎ی زیر مخاطی در تمامی پنجره‎های صوتی؛ 2) اندازه‎ی قطر لایه‎ی عضلانی شکمبه؛ 3) نسبت قطر مخاط به قطر لایه‎ی عضلانی. در تمامی گاوها ph مایع شکمبه هم از طریق بزل و هم از طریق لوله‎ی معدی (بعد از بیرون ریختن دست کم 500 میلی لیتر از مایع اولیه) به ph متر الکتریکی اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که بین قطر مخاط و لایه‎ی زیر مخاطی، قطر لایه‎ی عضلانی و نسبت قطر مخاط به قطر لایه‎ی عضلانی اختلافات معنی دار درون گروهی و بین گروهی وجود دارد (p<0.05). همچنین، بین میزان ph شکمبه به روش بزل با روش نمونه‎گیری از راه لوله ی معدی (به رغم بیرون ریختن 500 میلی لیتر اولیه) در کل گروه‎ها اختلاف معنی‎داری وجود دارد (p=0.001). همچنین بین قطر مخاط و زیر مخاط، قطر لایه‎ی عضلانی، و نسبت قطر مخاط و زیر مخاط به لایه‎ی عضلانی (هر یک به طور مستقل) با میزان ph شکمبه به روش بزل در برخی از پنجره‎های صوتی در گروه‎های در معرض خطر (اوایل شیرواری و میان شیر همبستگی وجود دارد که به ترتیب به شرح زیر می‎باشند همبستگی بین قطر مخاط-زیر مخاط شکمبه با ph شکمبه r=0.80, r2=0.64, p=0.03; همبستگی بین قطر لایه‎ی عضلانی شکمبه با ph شکمبه r=0.85, r2=0.71, p=0.02; همبستگی بین نسبت قطر مخاط-زیر مخاط به لایه‎ی عضلانی شکمبه با ph شکمبه r=0.79, r2=0.63, p=0.033; نتایج نشان می دهد که 1) اندازه‎ی قطر مخاط و لایه‎ی زیر مخاطی ؛ 2) اندازه ی قطر لایه ی عضلانی شکمبه؛ 3) نسبت قطر مخاط به قطر لایه‎ی عضلانی می‎توانند به عنوان معیارهایی برای ارزیابی وضعیت شکمبه و برآورد ph شکمبه از طریق بزل مورد مطالعه‎ی بیشتر قرار گیرند. اختلافات درون گروهی و بین گروهی بر اساس این معیارها و همچنین اختلاف معنی دار بین میزان ph مایعات شکمبه (جمع آوری شده به دو روش بزل و لوله‎ی معدی) ممکن است دال بر این موضوع باشد که شکمبه یک محیط یکنواخت نیست.

اساتید راهنما و مشاور

کامران شریفی، علی میرشاهی