بررسی ادبی گفتمان در قرآن کریم
چکیده
چکیده: واژه گفتمان، بار معنایی جدید، قداست و گیرایی ویژهای در اذهان به وجود آورده است که پیامآور ایجاد ارتباطی دوستانه و خالصانه میان افراد، مذاهب و تمدنهای بشریت است. عدهای گفتمان را معادل گفتار محادثه، سخن،خطابه ومحاضره دانستهاند و عدهای دیگر آن را همردیف ارتباط بشمار میآورند درصورتی که گفتمان معنایی فراتر از مکالمه، محاوره و ارتباط دارد؛ به عبارتی کاری است که در آن گفتگو کنندگان برای رسیدن به یک هدف مشترک برای حل یک مشکل یا برطرفکردن چالشی به نقد و فهم سخنان یکدیگر میپردازند. گفتمان همیشه اثربخش نیست، بلکه نیاز به شرایطی خاص جهت تأثیرگذاری دارد و نیز میبایست شناختی کامل از فرد مخاطب داشت، زیرا انسان اندیشه صِرف نیست، بلکه مجموعهای است از عواطف و احساسات. این رساله ترکیبی است از دو بخش در چهار فصل؛ یک قسمت شامل بررسی گفتمان ، گفتگو و سایر جوانب مربوطه به آن و قسمت دیگر، برخی نکات ادبی اعم از صرف، نحو، بلاغت و گاهی تفسیر مدنظر قرار گرفته است و عمدهترین چرخه این محور پیرامون برخی نکات بلاغی است این تحقیق با هدف بررسی گفتمان در قرآن، به دنبال اهداف جزیی ذیل است: الف) بررسی نظم و اعجاز در قرآن کریم ب) اصول مخاطبشناسی و انواع آن ج) شیوه تمثیل در قرآن کریم د) گفتمان تمدنها و بررسی آن از دیدگاه قرآن کریم هـ) سبک قرآنی و) انواع گفتمان در قرآن کریم شکلهای متفاوت گفتمان قرآنی عبارتند از: گفتمان خداوند با فرشتگان، شیطان، مردم، پیامبران و ... است و از آنجایی که بخش مهم قرآن خطاب است، شمار آیاتی که پروردگار جهانیان حضرت محمد (ص) مومنان و ناس را مورد خطاب قرار داده است، به مراتب بیشتر از موارد دیگر است.