پاسخ آنتی اکسیداتیو دو رقم خیار به سطوح مختلف (کمبود تا سمیت) عنصر نیکل در محیط هیدروپونیک
چکیده
چکیده نیکل به عنوان جدیدترین عنصرغذایی مورد نیاز گیاهان عالی، در مقادیر بسیارکم برای رشد بهینه گیاه مورد نیاز است. کود اوره یکی از مهمترین و پرمصرفترین کودهای نیتروژن دار در کشاورزی امروزی بوده و کاربرد آن برای کشت گیاهان در مزرعه به اثبات رسیده است. اطلاعات و دانش ما در مورد اثرهای زیستی نیکل بر پتانسیل تولید گیاهان هنوز بسیار محدود است اما به هر حال با اثبات ضرورت نیکل در گونههای متنوع گیاهی و افزایش کاربرد کود اوره به عنوان منبع نیتروژن، اهمیت شناخت ویژگیهای شیمیایی و زیستی نیکل و تاثیر آن بر پتانسیل تولید محصولات کشاورزی و همچنین اثرهای زیستی سطوح مختلف کمبود تا سمیت نیکل بر خسارت اکسیداتیو و پاسخ آنتیاکسیداتیو گیاه به ویژه سبزیجات آشکار می باشد. بنابراین پژوهش حاضر با اهداف بررسی سطوح مختلف نیکل و منبع نیتروژن بر رشد و عملکرد، برخی شاخصهای کیفی میوه و ظرفیت آنتیاکسیداتیو در دو رقم خیار مزرعهای (سوپردامینوس) و گلخانهای( نگین) به عنوان یکی از سبزیجاتی که هم مصرف خوراکی و هم مصرف تجاری دارد، انجام شد. در این پژوهش نیتروژن از دو منبع اوره و نیتراتآمونیوم تأمینشد.سطوح نیکل شامل (صفر،100،50 و 200 میکرومولار از منبع کلریدنیکل) بود. بوتههای خیار طی دو مرحله برداشت شدند. مرحله اول (50 روز پس از جوانه زنی) و مرحله دوم (100 روز پس از جوانه زنی) در هر مرحله عملکرد وزن تر شاخساره و ریشه خیار اندازهگیری شد. میوههای خیار نیز به طور جداگانه برای اندازهگیری برخی شاخصهای کیفی میوه برداشت شد. آزمایشهایی نظیر اندازهگیری غلظت اوره، فعالیت آنزیم اورهآز برگ، غلظت آهن، روی و نیکل شاخساره، فعالیت آنزیمهای آنتی اکسیدانت شامل(کاتالاز،گایاکول پراکسیداز و آسکوربات پراکسیداز)، غلظت مالون دیآلدهید (پراکسیداسیون لیپیدها) و برخیشاخصهای کیفی میوه شامل( غلظت اسیدآسکوربیک، مقدارکل جامدات محلول و سفتی بافت میوه) انجام شد. نتایج نشان داد در رقم سوپردامینوس صرفنظر از منبع نیتروژن،کاربرد 50 میکرومولار تاثیر معنیداری بر عملکرد وزن خشک ریشه و شاخساره و میوه نداشت. در رقم نگین، کاربرد 50 میکرومولار نیکل سبب افزایش معنیدار عملکرد وزن خشک ریشه و شاخساره در تیمار اوره در مقایسه با شاهد شد. در حالیکه در تیمار نیتراتآمونیوم تاثیری بر عملکرد وزن خشک ریشه و شاخساره و میوه نداشت. در هر دو رقم خیارافزایش غلظت نیکل به 100 و 200 میکرومولار سبب کاهش معنیدار وزن خشک ریشه و شاخساره و میوه و ظرفیت آنتیاکسیدانتی خیار شد.کاربرد 50 میکرو مولار نیکل، صرفنظر از منبع نیتروژن در هر دو رقم خیار سبب افزایش معنیدار فعالیت آنزیم اورهآز و کاهش غلظت اوره شاخساره در مقایسه با شاهد (تیمار بدون نیکل) شد. اما غلظتهای بالاتر نیکل صرفنظر از منبع نیتروژن، در هر دو رقم خیار سبب کاهش معنیدار فعالیت آنزیم اورهآز و افزایش غلظت اوره شاخساره در مقایسه با سطح 50 میکرومولار نیکل شد. در رقم سوپردامینوس مزرعهای، بیشترین عملکرد میوه، مقدارکل جامدات محلول وسفتی بافت میوه مربوط به سطح 50 میکرومولار نیکل است که با شاهد (تیمار بدون نیکل) تفاوت معنیدار نداشت. صرفنظر از منبع نیتروژن،کاربرد نیکل در محلول غذایی سبب افزایش ویتامین ث ( اسیدآسکوربیک) میوه در دو رقم خیار در مقایسه با شاهد (تیمار بدون نیکل) شد. بر اساس نتایج این پژوهش، افزودن نیکل در سطوحکم، بسته به رقم خیار و منبع نیتروژن مصرفی، سبب بهبود عملکردکمی وکیفیت میوه میشود. همچنین تاثیر زیادبود نیکل بر رشد و عملکرد خیار بسته به رقم گیاه و منبع نیتروژن متفاوت است