مرجعیت علمی اهل بیت (ع) نزد غیر شیعه
چکیده
چکیده مسأله ی مرجعیّت علمی، از مسائل دراز دامن میان مسلمانان – به ویژه مسلمانان أهل سنّت – پس از رسول خدا? بوده؛ به گونه ای که ذهن بسیاری از مفسّران، محدّثان، متکلّمان و مورّخان را به خود معطوف داشته است. مراد از «أهل بیت» - در این رساله- عبارت است از خاندان رسول خدا?، یعنی امام علی، فاطمه ی زهرا، امام حسن، امام حسین و نُه فرزند معصومش?. این دیدگاه دارای پشتوانه ی قرآنی و روایی است. مراد از «مرجعیّت علمی أهل بیت? نزد غیر شیعه»- در این پژوهش - عبارت است از صلاحیّت أهل بیت? به عنوان افرادی أعلم و صاحب نظر، برای مورد رجوع قرار گرفتن در موضوعات علمی- همچون سنّت نبوی?، تفسیر قرآن، قضاوت، فقه و... - نزد مسلمانان أهل سنّت؛ به گونه ای که برخی از دانشمندان ایشان، به این صلاحیّت و برتری های علمی، اعتراف کرده اند. بدیهی است، مراد از «غیر شیعه»، عموم أهل سنّت است؛ نه صرفاً دیدگاه های کلامی یا فقهی یا مذهبی یا آرای یکان – یکان از افراد آنان. درباره «حجیّت سنّت أهل بیت?» به آیاتی از قرآن و سنّت رسول خدا? می توان استناد کرد که برخی از آنها عبارت است از: آیات «تطهیر»، «مباهله» «أولی الأمر» و أحادیث «ثقلین»، «سفینه» و «أمان از اختلاف»؛ همچنان که درباره «أدلّه مرجعیّت علمی أهل بیت?» نیز این گونه است. برخی از این آیات و روایات عبارت است از: آیات «علم الکتاب»، «أهل الذکر»، «أذن واعیه»، « لکل قوم ها» و ذیل حدیث «ثقلین». افزون بر مبانی و أدلّ? نقلی نزد أهل سنّت – که بر گرفته از قرآن و سنّت است – شواهد و مستندات تاریخی نیز بیانگر صلاحیّت مرجعیّت علمی أهل بیت? می باشد؛ هر چند که درباره گستره مرجعیّت علمی أهل بیت?، دیدگاهی یکسان میان مسلمانان وجود ندارد. میان باورمندی و اعتقاد به صلاحیّت أهل بیت? در مرجعیّت علمی، با التزام و تمکین در برابر این باور، تفاوت وجود دارد و بررسی درباره چگونگی های این تمکین و موانع آن را در پژوهش هایی ویژه باید جستجو کرد.