مقایسه میزان به کارگیری تفکر خلاق و انتقادی در دانشآموزان مونث سال سوم رشته های ریاضی و انسانی متوسطه در منطقه 14 شهر تهران
چکیده
تفکر به معنی سازمان دهی مجدد ذهنی، اساس هر نوع یادگیری است و رشد و گسترش هر مهارت یا دانشی بر آن استوار است. دو مورد از انواع تفکر که نقش مهمی در زندگی هر فرد می تواند ایفا کند، تفکر خلاق و تفکر انتقادی است. تفکر خلاق به معنی «فرآیند حس کردن مشکلات، درک روابط میان پدیده ها، حل مسائل جدید، توانایی بهره گیری تازه و متمایز از تجارب و امکانات، حدس زدن، فرضیه سازی، آزمودن فرضیه ها و انتقال نتایج آن» می باشد و معنای تفکر انتقادی، «تفکر معقول و مستدل که معطوف به تصمیم گیری است در مورد اینکه چه چیزی را باور کنیم و یا چه کاری را انجام دهیم». پژوهش حاضر به منظور بررسی میزان به کارگیری تفکر خلاق و انتقادی در دانشآموزان رشته ریاضی و دانشآموزان رشته انسانی و مقایسه آنها انجام گرفته است. آزمودنی های این پژوهش را 204 نفر از دانشآموزان دختر سال سوم دبیرستان در منطقه 14 تهران تشکیل داده اند. این تعداد با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شده و با دو ابزار تحقیق، پرسش نامه خلاقیت عابدی ـ تورنس و پرسش نامه تفکر انتقادی ریکتس مورد آزمون قرار گرفتند. تحلیل نتایج نشان داد که بین متغیر رشته تحصیلی دانشآموزان با میزان تفکر خلاق رابطه معنا دار وجود دارد. و به وجود تفاوت با بالابودن میزان به کارگیری تفکر خلاق و خرده مقیاس های آزمون خلاقیت در دانشآموزان رشته ریاضی نسبت به دانشآموزان رشته انسانی تأیید شد. همچنین میزان به کارگیری تفکر انتقادی در دانشآموزان ریاضی نسبت به دانشآموزان انسانی بالاتر بود اما در خرده مقیاس های این آزمون، دو گروه دانشآموزان تفاوت معنا دار نداشته و اثر عامل رشته تحصیلی بر بالیدگی، تعهد و خلاقیت تفاوت معنا دار نشان نداد. در زمینه وجود ارتباط مثبت بین خلاقیت و تفکر، با محاسبه ضریب همبستگی پرسون بین نتایج دو آزمون این نتیجه حاصل شد که رابطه همبستگی مثبت و معنا دار بین تفکر خلاق و انتقادی وجود دارد.