پایان‌نامه

مطالعه ژنتیکی مقاومت به سپتوریا در گندم با استفاده از تجزیه میانگین نسلها

فروزان حیدری

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

گندم 20 درصد از کالری غذای جهان را تأمین می کند و غذای اصلی حدود 40 درصد از جمعیت جهان است. بیماری لکه برگی سپتوریا توسط قارچ (rob.) desm septoria tritici ایجاد می گردد. این بیماری در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم توسط محققین در اروپا و آمریکای شمالی توصیف شد ولی با کشت گسترده ارقام اصلاح شده پاکوتاه و با عملکرد بالا توسعه پیدا کرد و به عنوان یک مشکل اساسی روی عملکرد و کیفیت محصول مورد توجه قرار گرفت. در این مطالعه سه رقم گندم نان بهاره و یک لاین مقاوم از مرکز بین المللی تحقیقات کشاورزی در مناطق خشک در طرح ژنتیکی تجزیه میانگین نسل ها، به منظور بررسی وجود مقاومت به بیماری لکه برگی سپتوریا و تجزیه ژنتیکی مقاومت در مرحله گیاهچه ای در گلخانه و گیاه کامل در مزرعه مورد ارزیابی قرار گرفتند. طرح های آزمایشی مورد استفاده در گلخانه و مزرعه به ترتیب طرح کاملاً تصادفی و طرح بلوک های کامل تصادفی بودند. صفات مورد مطالعه در مرحله گیاهچه ای شامل: نکروز، naudpc، پیکنید و paudpc و در مرحله گیاه کامل شامل: شدت بیماری و saudpc بودند. حداقل فاکتورهای موثر برای کنترل مقاومت به بیماری لکه برگی سپتوریا بین یک تا سه در تلاقی های مختلف متغیر بود. نتایج تجزیه میانگین نسل ها در مرحله گیاهچه ای برای تلاقی لاین مقاوم × تجن نقش بارز اثرات افزایشی را در کنترل صفات نکروز و naudpc نشان داد. برای صفات پیکنید و paudpc در این تلاقی نقش اثرات غالبیت بارزتر بود. در تلاقی های لاین مقاوم × مغان و مروارید × مغان مقادیر اثرات غالبیت به مراتب بیشتر از اثرات افزایشی بود و اثر متقابل غیرآللی غالبیت × غالبیت به طور معنی داری در کلیه صفات شرکت داشت. اثر متقابل غیرآللی افزایشی × غالبیت [j] در هیچکدام از صفات مورد بررسی معنی دار نبود. در مرحله گیاه کامل در مزرعه برای تلاقی لاین مقاوم × تجن و لاین مقاوم × مغان به ترتیب نقش اثرات افزایشی و غالبیت مشهودتر بود. برآورد بالای آثار غالبیت و اپیستازی توجه به تولید بذر هیبرید را به عنوان استراتژی اصلاح یک صفت تداعی می نماید، همچنین نشان می دهد که انتخاب را باید تا چندین نسل بعد، مانند نسل تک بذر به تأخیر انداخت تا به سطح بالایی از تثبیت ژن رسید و برعکس برآورد بالای آثار افزایشی توجه ما را به کاربرد روش های مختلف عمل انتخاب، مانند گزینش لاین خالص و یا روش تلاقی برگشتی جلب می نماید.

اساتید راهنما و مشاور

حسن سلطانلو، شعبان کیا

پایان‌نامه‌های مشابه

اسناد مشابه