مقایسه فراوانی گونه های قارچ میکوریزا و میزان عناصر تغذیه ای در توده های طبیعی و تخریب شده گونه آزاد در شمال ایران
چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی و مقایسه فراوانی قارچ های میکوریزی و اثر این قارچ ها بر میزان عناصر غذایی پر مصرف درخاک، ریشه و برگ، تأثیر بر ویژگی های مرفولوژیکی و مشخصات کمی درختان و رویش 10 ساله اخیر آن ها در دو توده طبیعی و تخریب شده گونه آزاد (به مساحت 2 هکتار) در پارک جنگلی دلند گرگان صورت گرفته است. از هر توده 10 پایه درختی با قطرهای تقریباً مشابه به طور تصادفی انتخاب شد. نمونه برداری در فصل تابستان و از ریشه های با قطر حدود 1 میلی متر انجام شد همچنین برای جداسازی اسپورها از خاک اطراف ریشه های آنها تا عمق 40 سانتی متری هر پایه نمونه برداری به صورت خوشه ای صورت گرفت. نمونه گیری برگ جهت تعیین عناصر پر مصرف از شاخه های بالایی درخت انجام شد. به منظور حفظ ساختمان خاک، نمونه های خاک در ظرف های پلی اتیلنی نگهداری و جهت استخراج و شناسایی قارچ های همزیست، اندازه گیری فروانی اسپور قارچ ها و نیز اندازه گیری عناصر n، p،k ، در ریشه، برگ وخاک و میزان اسیدیته و بافت خاک به آزمایشگاه منتقل شدند تا از این طریق بتوان بین فراوانی این قارچ ها و عناصر خاکی ارتباط برقرار کرد. علاوه بر این، ویژگی های مرفولوژیکی و مشخصات کمی درخت اندازه گیری و رویش 10 ساله اخیر به کمک مته سال سنج برای هر پایه صورت گرفت. نتایج بررسی نشان داد که 9 گونه از جنسsp glomus در منطقه طبیعی و تخریب شده درختان آزاد مشاهده شد. نتایج نشان داد که توده طبیعی گونه آزاد نسبت به توده تخریب شده از میزان فراوانی گونه ای میکوریزی بیشتری برخوردار می باشد، نتایج همبستگی نیز نشان داد که فراوانی اسپور با میزان پتاسیم قابل جذب خاک، فسفر ریشه، ازت ریشه، ارتفاع درخت و طول تاج همبستگی مثبت و با میزان رس و پتاسیم ریشه همبستگی منفی دارد. علاوه بر آن نتیجه تجزیه به مولفه های اصلی نیز نشان داد که از میان 27 مشخصه مورد بررسی در دو توده، 8 مشخصه در جداسازی دو رویشگاه طبیعی و تخریب شده نقش بیشتری را ایفا کرده اند که این مشخصه ها عبارتند از: پتاسیم خاک، نیتروژن ریشه، فسفر ریشه، طول تاج درخت، ارتفاع درخت، میزان رس، تعداد اسپور یا فراوانی قارچ و میزان پتاسم ریشه. در مجموع، قارچ های میکوریزی تأثیر مثبتی در جذب عناصر تغذیه ای خاک و رشد درختان داشته اند.