مطالعه برخی خصوصیات فیزیکوشیمیایی، میکرومورفولوژی و مینرالوژی خاک درسه موقعیت شیب منطقه چلگرد استان چهارمحال و بختیاری
چکیده
این مطالعه در روستای دهنو در منطقه چلگرد استان چهارمحال وبختیاری انجام گرفت. بدین منظور در شیب غربی سه ترانسکت در نظر گرفته شد و در سه موقعیت شیب شامل رأس شیب، برگردان شیب و پای شیب، پروفیل هایی حفر و از آن ها نمونه های دست خورده برای آزمایش های فیزیکی و شیمیایی برداشته شد. از سه ترانسکت یکی به عنوان شاهد انتخاب و نمونه های دست نخورده ای برای آزمایش های میکرومورفولوژی و نمونه های دست خورده ای هم برای آزمایش های کانی شناسی انتخاب شد. خاکرخ ها در طول سه ترانسکت تشریح و رده بندی شدند. نتایج معنی دار بودن میزان رس را در سطح 9/99 درصد و ماده آلی و شن را در سطح 95 درصد در موقعیت های مختلف شیب نشان داد، بیشترین مقدار رس و ماده آلی در پای شیب و حداکثر مقدار شن در شیب پشتی مشاهده شد. آهک و بارندگی به شکل برف موجب کاهش آبدوی شده و به همین دلیل ذرات درشت مانند شن منتقل نشده و در عوض ذرات رس و ماده آلی منتقل شده اند. علاوه بر این افزایش مقدار نفوذ آب به خاک و فراهم شدن شرایط هوادیدگی موجب افزایش میزان رس در منطقه پای شیب شده است، به همین خاطر قسمت های پایین شیب، خاک ریز بافت تری نسبت به قسمت رأس و برگردان شیب دارد. فرسایش از قسمت های بالایی، کم بودن زاویه شیب در پای شیب و وجود مرغزار در پایین شیب موجب افزایش ماده آلی در پای شیب شده است . مقدار cec مانند مقدار رس و ماده آلی به طرف پای شیب افزایش می یابد ولی این مقدار از لحاظ آماری معنی دار نشده است، بیشتر بودن مقدار کانی های اسمکتایتی در قسمت برگردان و پای شیب نسبت به قسمت رأس شیب، معنی دار نشدن مقدار cec در طول شیب را توجیه کرد. نتایج مطالعه مقاطع نازک افق های خاکرخ های شاهد وجود ندول-های متعدد آهن، الگوی توزیع نسبی پورفیریک و بیرفرنژانس فابریک کریستالیتیک که با توجه به آهکی بودن منطقه قابل توجیه است را نشان داد. پلانار، ویسل، واگ و کانال بیشترین حفرات این خاکرخ ها بودند. در برخی افق های زیر سطحی استرس کوتان و حفرات پلانار مشاهده شد که نشان دهنده میزان اسمکتایت بالا در این منطقه است. و حفرات ویسل ممکن است از آزاد شدن گاز 2 coاز کربنات ها و همچنین درنتیجه ایجاد عدسی های یخی در هنگام یخ بندان حاصل شده باشد. همچنین نتایج کانی شناسی وجود کانی های اسمکتایت، میکا، کائولینایت، کلرایت، میکا-اسمکتایت وکوارتز را نشان داد و کانی غالب در این ناحیه اسمکتایت است. در سیستم رده بندی آمریکایی قسمت پای شیب در رده ورتی سول قرارگرفت و بهتر توانست ویژگی های خاک را بیان کند در حالی که در سیستم wrb خاکرخ های رأس و برگردان شیب calcisols و gleysolsهستند که ویژگی های خاک را بهتر و داشتن خصوصیت خاص را گویاتر بیان می کنند