نقش تجارت و سرمایه گذاری مستقیم خارجی به عنوان منابع رشد اقتصادی بر روی کیفیت محیط زیست مطالعه موردی: کشورهای منتخب منطقه خلیج فارس و اتحادیه اروپا

الهام افشاری

چکیده

تحقیقات علمی جدید رابطه بین برخی شاخصهای تخریب محیط زیست و درآمد را نشان می دهد که در برخی موارد ارتباطی به شکل u وارونه، که منحنی زیست محیطی کوزنتس نامیده شده است، بین این متغیرها وجود دارد. منحنی زیست محیطی کوزنتس اغلب به عنوان یک نتیجه ای از رشد اقتصادی تفسیر می شود، و بیان می کند که کاهش و سپس بهبودی کیفیت محیط زیست منعکس کننده منبع رشد است. منبع رشد اقتصادی کشورها به دو دلیل مهم است: اولا، آن نشان می دهد که چگونه نتایج آلودگی از رشد بستگی به منبع رشد دارد. دوم، منبع رشد نشان می دهد که پاسخ سیاسی قوی به سودهای درآمدی برای کاهش آلودگی همراه با افزایش درآمد لازم نیست. معمولا، تجارت و سرمایه گذاری مستقیم خارجی نقشهای اساسی در رشد اقتصادی و توسعه کشورها بازی می کنند. تئوری رشد برونزا نشان داده که جهت گیری به سمت اقتصادهای برونی می تواند به صورت بالقوه بر نرخ رشد یک کشور از طریق چندین کانال اثر کند. برای افزایش رشد اقتصادی و حفظ حمایت از تجارت و fdi، کشورها باید قادر به بهره برداری از فرصت ها ایجاد شده بوسیله تجارت و fdi باشند. آن ها مکانیسم های اصلی هستند که از طریق آن نیروهای بازار جهانی - رقابت، توسعه منابع انسانی، انتقال تکنولوژی و ابداعات فن آوری – در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه، رشد اقتصادی ایجاد می کند. هدف این مطالعه بررسی نقش منابع رشد مانند تجارت و fdi بر روی کیفیت محیط زیست در بلوکهای منطقه ای کشورهای منتخب خلیج فارس، اتحادیه اروپا و کشورهای شمال ـ جنوب است. نتایج تحقیق ما نشان می دهد که در منطقه اتحادیه اروپا، هنگامی که تجارت و fdi منابع رشد هسنتد، در منطقه خلیج فارس، هنگامی که تجارت منبع رشد است، در منطقه شمال ـ جنوب، هنگامی که fdi منبع رشد است، منحنی ekc به شکل u وارونه است؛ یعنی، آلودگی سرانه افزایش می یابد تا جایی که به حد آستانه ای خود می رسد سپس کاهش می یابد. اما، در منطقه خلیج فارس، هنگامی که fdi منبع رشد است، در منطقه شمال ـ جنوب، هنگامی که تجارت منبع رشد است، منحنی ekc به شکل n است.

اساتید راهنما و مشاور

مریم اصغری، بتول رفعت