روندیابی سیل در سدهای پارهسنگی با استفاده از حل عددی معادلات سنت-ونانت
چکیده
یکی از پدیدههای طبیعی که همواره زمینهای اطراف رودخانهها را در معرض تهدید و خسارت قرار میدهد، وقوع سیلاب میباشد. از جمله تدابیری که به منظور جلوگیری از گسترش سیل و کاهش خطرات ناشی از آن صورت میگیرد، ساخت سدهای پارهسنگی و کنترل انرژی مخرب جریان سیل میباشد. این سدها به عنوان گونهای از سدهای تأخیری، بخشی از آب را در هنگام جریان سیل در پشت سد ذخیره نموده و به تدریج و با دبی کمتری به پایین دست انتقال میدهند. به منظور مطالعه و تحقیق در زمینهی تأثیر سدهای پارهسنگی در کنترل سیلاب، در این پایاننامه به روندیابی سیل در این نوع سدها در کل مسیر رودخانه پرداخته شده است. تلاطم ناشی از محیط سنگریزهای و متخلخل، منجر به ایجاد جریان غیرخطی میشود. بنابراین به منظور محاسبهی افت انرژی درون محیط متخلخل، روابطی بین افت اصطکاکی و عدد رینولدز و یا بین گرادیان هیدرولیکی و سرعت جریان ارائه شده است. در تحقیق حاضر از رابطهی یک بعدی سامانی و همکاران به صورت بهره گرفته شده است. همچنین به منظور روندیابی سیل از درون سد پارهسنگی در رودخانه، از معادلات سنت-ونانت استفاده شده است. برای حل این معادلات، یک مدل ریاضی با استفاده از نرمافزار matlab r2009، بر طبق روش تفاضلهای محدود و الگوی حل ضمنی پرایزمن ارائه و دقت مدل با استفاده از دادههای آزمایشگاهی بررسی شده است. این مدل نتایج قابل قبولی با کارایی بیش از 98 درصد و خطای کمتر از 22/2 درصد نشان میدهد. همچنین بررسی حساسیت مدل نسبت به برخی از پارامترها، حاکی از تأثیر زیاد فاصلهی سد از محل ورود سیلاب به رودخانه میباشد. از سوی دیگر، مقایسهی نتایج حاصل از مدل با نتایج تحقیق شایاننژاد که با کاربرد معادلات پیوستگی در محیط متخلخل سد پارهسنگی را به عنوان مخزن در نظر میگیرد، نتیجه میدهد که با افزایش قطر متوسط سنگدانه، به علت کاهش تأثیر سد به عنوان مخزن نتایج شایاننژاد اختلاف بیشتری با نتایج حاصل از معادلات یک بعدی سنت-ونانت نشان میدهد.