بررسی تطبیقی آیات الاحکام زبدهالبیان و کنز العرفان در امور جزایی
چکیده
قرآن کریم به عنوان راهنمای بشریت و زیربنای دین مبین اسلام در بردارنده آیاتی است که بازگوکننده احکام شرعی می باشد که تحت عنوان آیات الاحکام معروفند از جمله این آیات، آیات حدود و قصاص می باشد. در این آیات کیفرها و مجازاتهایی معین شده که بدون کم و کاستی طبق آنچه که از سوی شارع مقدس بیان شده باید اجرا گردد. لذا عده ای بر آن شدند تا به تفسیر و تبیین آیات و استخراج احکام مستنبط از آیات بپردازند و در این زمینه کتب مختلفی هم نگاشته شده که از جمله آنها کتاب کنز العرفان و زبده البیان می باشد و در این رساله به بررسی دو کتاب مذکور در امور جزایی پرداخته شده و مطالب به روش کتابخانه ای جمع آوری شده است. در کنز العرفان و زبده البیان آیات حدود مشتمل بر زنا، قذف، سرقت، محاربه می باشد و آیات قصاص مشتمل بر قتل عمد، قتل خطایی، مشروعیت قصاص، جواز مقابله به مثل، قصاص طرف و جراحات می باشد که مباحث این رساله نیز بر اساس ترتیب آیات مطرح شده در دو کتاب مذکور نگارش یافته که در ذیل آیات ابتدا به شأن نزول و تحلیل آیات و سپس احکام فقهی مستفاد از آیات و مسائل فقهی مرتب با آن با بررسی و تفحص در کتب فقهای معاصر و سلف صورت گرفته است. آنچه از تتبع در دو کتاب مذکور در امور جزایی حاصل گردید مبنی بر آن است که در بیشتر موارد نظر هر دو بزرگوار همسو با نظر اکثرمفسرین و فقهای عظام میباشد، از جمله آنکه یکی از طرق اثبات زنا شهادت چهار مرد مسلمان است.شاهد مثالی دیگر آنکه حد قذف هشتاد ضربه تازیانه است، خواه مرد یا زن باشد، خواه عبد یا آزاد باشد. اما وجوه تمایزی میان نظرات این دو بزرگوار در باب مسائل مطروحه مشهود است که به عنوان نمونه میتوان به نظرات آن دو در باب حد محصن اشاره نمود، که فاضل مقداد معتقد است میان تازیانه و سنگسار جمع میشود، اما از نظر مقدس اردبیلی حد محصن و محصنه فقط سنگسار است. کلید واژگان: زنا، قذف، سرقت، محاربه، قتل عمد، قتل خطا