کارنامه سیاسی الله یار خان آصف الدوله
چکیده
زندگی سیاسی اللهیارخان آصف الدوله به عنوان یک دولتمرد دوره قاجار و نخستین صدر اعظم وابسته به دودمان عشیرتی قاجار که عمده ترین محور مورد پژوهش در این رساله می باشد، به طور عمده به سه دسته تقسیم می گردد: ابتدا مقطع مربوط به نقش مشاوره ای او در کنار فتحعلی شاه بوده است که به واسطه پیوندهای سببی که ما بین او و خانواده شاهی ایجاد شده بود. دوم نقش نظامی او که عمدتاً عبارتند از پویشهایش در راستای سرکوب شورش های مختلف نظیر یوسف کاشغری، ترکمانان، ایلات هزاره و عشایر جنوب و نبردهای با ترکان عثمانی و روس ها. سوم نقش مدیریتی وی در زمان تصدی صدارت عظمی است که به عملکرد ضعیف وی در نبرد با روسیه مربوط می گردد. در تمام این مراحل، اللهیارخان آصف الدوله، در کانون رخدادهای سیاسی دوره نخست زمامداری قاجاریه قرار داشت و ارتباط او با برخی جناج های دربار و عوامل وابسته به دولت های ذی نفوذ چون انگلیسی ها بر اهمیت بررسی نقش وی می افزاید. این پژوهش که با استفاده از لاگوی مطالعات رایج در علوم انسانی و شیوه کتابخانه ای به انجام رسیده است می کوشد تا عملکرد و روابط اللهیارخان آصف الدوله را در نیمه اول قرن 13 ه.ق مورد بررسی قرار دهد و نتیجه ای که از حاصل تحقیقات مذکور به دست آمده است را می توان بدین صورت توضیح داد که سیاست آصف الدوله چه در زمان تصدی مقامات نظامی و مسئولیت فرمانداری خراسان و ... و چه در زمان صدارت دومین پادشاه قاجار به دلایل عدیده با شکست روبرو شده است. بخشی از این دلایل به خصوصیات شخصی و رفتاری اللهیار خان و مناسباتش با انگلیسی ها و بیگانگان بر می گردد و بخشی دیگر مدیون شوایط دشوار زمان تصدی گری وی می باشد.