براورد پارامتریکی نسبت تمرکز در صنایع مختلف ایران
چکیده
در بسیاری از کشورهای جهان هر ساله میزان تمرکز بازارها در صنایع مختلف اندازه گیری می شود که نتایج آن راهنمای دولت ها برای سیاست گذاری های صنعتی و اقتصادی، بقای رقابت و رعایت حقوق مصرف کنندگان است. از نسبت تمرکز برای تعیین درجه انحصار و رقابتی بودن صنایع مختلف استفاده می شود. نسبت تمرکز بر حسب متغیر مورد نظر (مثلاً ارزش افزوده) بیان کننده سهم چند بنگاه بزرگتر در هر صنعت است. در این پژوهش نسبت تمرکز در همه صنایع کد دو رقمی ایران بر اساس طبقه بندی isic طی سال های 1374 تا 1386 با استفاده از شاخص نسبت تمرکز 4 بنگاه برتر بر حسب ارزش افزوده که به صورت پارامتریکی و با استفاده از توابع توزیع لگ نرمال، نمایی و پارتو به دست آمده است، محاسبه شده است. برای براورد پارامترهای مورد نیاز مدل های این تحقیق از نتایج طرح آمارگیری از کارگاه های صنعتی در طی سال های 1374 تا 1386 و از شیوه داده های تلفیقی (panel data) استفاده شده است. در میان الگوهای پارامتریکی مورد استفاده در این تحقیق، لگ نرمال مناسبترین الگو برای برآورد نسبت تمرکز در صنایع ایران شناخته شد. نسبت تمرکز 4 بنگاهی در صنایع « تولید محصولات از توتون و تنباکو- سیگار» و « بازیافت » در سال 1386 برابر یک یا صد در صد بوده و انحصار مطلق دولتی بر این صنایع حاکم بوده است. با توجه به براورد نسبت تمرکز حاصل از توزیع لگ نرمال، رتبه اول تا سوم نسبت تمرکز در اختیار صنایع « تولید ماشین آلات اداری و حسابگر و محاسباتی»، « تولید رادیو و تلویزیون » و « صنایع تولید زغال کک ـ پالایشگاه های نفت » است.در حالیکه در همین سال، صنایع« تولید محصولات فلزی فابریکی بجز آهن »، « تولید منسوجات » و « تولید سایر محصولات کانی غیر فلزی » به ترتیب رقابتی ترین صنایع بوده اند.