تاثیر قرآن بر ادبیات دوره فترت
چکیده
قرآن کریم از همان لحظه های نخستین نزولش، توجّه عرب را به خود جلب کرد. در این میان ادبا و شعرای عرب تحت تأثیر اسلوب بی نظیر آن قرار گرفته و گاهی به صورت های مستقیـم یا غیر مستقیـم، آیـات و عبـارات آن را در آثـار خود می گنجاندند؛ امّا عصری که در تاریخ ادبیّات عرب بیش از هر زمان دیگر، شاهد ظهور و رواج آیات و شواهد قرآنی در آثار ادبا بوده است، عصر انحطاط می باشد. عصر فترت یا انحطاط به لحاظ تاریخی پس از دوره ی عبّاسی واقع شده است. این عصر که از سقوط بغداد به سـال 656 هـ . ق توسّط هولاکوخان شروع شده و تا سال 1213 هـ . ق ادامه یافت، مقارن با حکمرانی ممالیک و سپس عثمانیان بر کشورهای عربی بوده که بر مردم ظلم و ستم زیادی اعمال می کردند. در پی آن گروهی به زهد روی آوردند و مصداق این امر به وجود آمدن اشعار دینی، مبنی بر مدح پیامبر اکرم (ص) می باشد. حاکمان این عصر به ظواهر دینی بیشتر مقیّد بودند، شاعران و ادبا نیز به دلیل حوادث سیاسی، اجتماعی و فرهنگ دینی حاکم بر عصر، با کتاب بزرگ قرآن انس گرفتند و آیات این کتاب بزرگ را در اشعار خود به کار بستند. بدین ترتیب می بینیم که به کار بستن آیات و شواهد قرآنی به صورت های لفظی یا معنوی در دیوان های شاعران این عصر به عنوان یک ویژگی عمده مطرح شده است؛ به طوری که کمتر شاعری وجود دارد که از آیات قرآنی در اشعارش بی نصیب مانده باشد. نگارنده در صدد است با استناد به دیوان چهار تن از شاعران این عصر یعنی ابن نباته، ابن معتوق، صفی الدین حلّی و شرف الدّین انصاری به تحلیل و بررسی شواهد قرآنی موجود در آن ها بپردازد.