پایان‌نامه

بررسی احادیث معرفت الله بالله

چکیده

«شناخت خداوند متعال به خود خدا» که در روایات امامیه با تعبیر «معرفه الله بالله» از آن یاد شده، از دیرباز مورد گفتگوی اندیشمندان عرصه حدیث قرار گرفته است. کاوش در روایات معرفه الله بالله و کنکاش در نسبت و رابطه این اخبار با دیگر احادیث معرفت خدا، چنین می رساند که معرفت خدا تنها به اعطای الهی امکان پذیر است و وجود هر نوع واسطه معرفتی برای آن ذاتاً محال می باشد. این معرفت در دیاری دیگر به انسان ها عطا شده و این میثاق فطری پایه و مایه تذکر و یادآوری خدا در دنیا و اسباب احتجاج خدا بر خلق و بنیاد بسیاری از آموزه های فکری و اعتقادی امامیه است. در طول تاریخ تفکر شیعه، بسته به میزان تأثر عالمان و اندیشمندان از حدیث و خبر یا جریان های فکری و فرهنگی دیگر، نسبت به معنا و مراد این احادیث اظهار نظرها شده و در دوره هایی نیز این اخبار و مبنای مورد اشاره آن از اساس به فراموشی سپرده شده است. از جمع آوری و بازخوانی این اندیشه ها و بررسی میزان تطابق آنها با محتوای احادیث «معرفه الله بالله» می-توان به رواترین، رساترین و نزدیک ترین گفته ها به این احادیث دست یافت. این نگاشته بر همین اساس تنظیم یافته است. تحلیل مفاهیم واژه هایی چون معرفت، ذات و خدا، بررسی تاریخ خداشناسی در فلسفه یونانی، ادیان شرقی، ادیان الهی و نیز در فلسفه و عرفان دینی به ویژه حکمت صدرا، همچنین بحث در اعتبار و دلالت احادیث معرفه الله بالله، بـررسی فضای صدور این روایـات و شناسایی مسأله اصلی و مخاطب اختصاصی این روایـات، پژوهش هایی است که این مجموعه را پر برگ تر کرده است. چنان که در بیان آرا و اقوال بر آن تلاش شده است که تا حد امکان میزان تطابق درونی و انسجام داخلی هر نظریه، نیز مقدار مطابقت آن با آیات و روایات نیز به تصویر کشیده شود

اساتید راهنما و مشاور

رضا برنجکار، محمدتقی سبحانی

پایان‌نامه‌های مشابه

اسناد مشابه

  • معرفت الله در نهج البلاغه

    مقالهپژوهشنامه نهج البلاغهمهدی عبداللهی، استادیار گروه فلسفه علوم انسانی اسلامی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران معصومه حاجی مقصودی، دانشجوی دکتری علوم و معارف نهج البلاغه دانشگاه قرآن و حدیث قم

    شناخت خداوند و اطلاع از اوصاف خداوند به اندازه توان بشری یکی از اموری است که در آموزه­های دینی سفارش شده است و خداوند نیز راه­هایی را برای شناخت خود قرار داده است؛ بنابراین برای انسان قابلیت معرفت الهی وجود دارد و حتی از جایگاه بلندی هم در معرفت دینی برخوردار است. شناخت خداوند به

  • تحلیل و بررسی تفسیر ملاصدرا از روایت إعرفوا الله بالله

    مقاله۲۰۲۳تاريخ فلسفه اسلاميسجاد ضیایی

    متون دینی ضمن بیان طرق متعدد شناخت خداوند، راهی با مضمون «معرفةالله‌بالله» پیش روی انسان‌ها قرار داده است؛ برای نمونه از امیرالمؤمنین(علیه‌السّلام) نقل شده است: اعْرِفُوا اللهَ بِاللهِ.... ملاصدرا به شرح و تفسیر این روایت پرداخته است و برای توضیح این روایت سه تفسیر ذکر می‌کند که

  • نقش زنان در نقل احادیث رسول الله (ص)

    باور غالب درباره محدثان زن چنین است که زنان احادیث زیادی نقل نکرده اند و اگر هم نقلی داشته اند، بیشتر در مسائل احکام فقهی زنان بوده است، در حالی که تحقیق و تفحص دقیق در احادیث نقل شده از پیامبر اکرم (ص) خلاف این مدعا را ثابت می کند و آشکار می نماید که همسران رسول الله (ص) و زنان

  • تأملات روش‌شناختی در کتاب «معرفۀ الله بالله لا بالاوهام الفلسفیۀ و العرفانیۀ

    مقاله۲۰۱۹فصلنامه علمی پژوهشی آیین حکمتمهدی شجریان

    مسئله اصلی این تحقیق، شناختی اجمالی از روش‌شناسی‌کتاب «معرفۀ الله بالله لا بالاوهام الفلسفیۀ و العرفانیۀ» است. مدعای این کتاب «انحراف تام افکار فلسفی و عرفانی» است؛ به همین جهت بررسی روش آن برای قضاوت این ادعا، هدف مهمی است که در این نوشتار با روش توصیفی - تحلیلی پی‌جویی شده است.

  • مروری بر احادیث معرفت خدا

    مقاله۲۰۰۵سفینهمحمد بیابانی اسکویی

    نویسنده در این گفتاره نظرات برخی از محدثان, فقیهان و اندیشمندان قرن پانزدهم شیعه را در باب احادبث معرففالله» به ترتیب زمان, JB و AB و بررسی می‌کند. علاوه بر جمعی از عالمان معاصر مانند حضرات GLI وحید خراسانی» صافی گلپایگانی» مکارم شیرازی و مصباح یزدی دیدگاه‌های برخی دیگر از دانشمن

  • تحلیل عقلی یا شرعی بودن ضرورت نظر در معرفت الله

    مقاله۲۰۲۴سفینهمحمدهادی ملازاده، جواد کلاهی عهد جدید

    این مقاله به بررسی یکی از مباحث مطرح در بین فلاسفه و متکلمان مسلمان می‌پردازد که آیا انسان می‏تواند با نظر در آیات الهی و از طریق استدلال به ‏معرفت خداوند نایل شود یا خیر؟ اشاعره معرفت خداوند را بر مبنای عقل، غیرممکن و ناروا می‌دانند، ولی معتزله پایه همه معارف انسان را ..