بررسی اثر تنش خشکی در فعالیت آنتی اکسیدان ها و برخی صفات فیزیولوژیک موثر بر مقاومت 22 رقم کلزا در استان یزد
چکیده
مطالعه واکنش های فنولوژیک، مورفولوژیک و فیزیولوژیک ارقام مختلف کلزا به تنش کمبود آب می تواند در شناسایی سازوکارهای موثر در مقاومت گیاه به این تنش کمک کند. به این ترتیب به منظور بررسی اثر تنش کمبود آب بر عملکرد، اجزای عملکرد، تغییرات فنولوژیک، مورفولوژیک، فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان، تجمع پرولین، محتوای پروتئین، کلروفیل و کربوهیدرات های محلول، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به صورت مزرعه ای در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد انجام گرفت. در این آزمایش تیمار آبیاری در دو سطح شامل بدون تنش (آبیاری هنگام خروج 40 درصد آب قابل استفاده) و تنش از مرحله طویل شدن ساقه (آبیاری هنگام خروج 60 درصدآب قابل استفاده) که در کرت اصلی و ارقام به عنوان عامل فرعی در بیست و دو سطح در کرت فرعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تنش کمبود آب در مرحله ساقه رفتن موجب کاهش معنی دار در عملکرد و صفات فنولوژیک گردید. صفات ارتفاع بوته و تعداد شاخه فرعی اختلاف معنی داری در دو سطح آبیاری نشان ندادند. همچنین از بین اجزای عملکرد به جز صفت تعداد دانه در غلاف سایر صفات کاهش معنی داری از خود نشان دادند. همچنین نتایج نشان داد تنش خشکی منجر به افزایش فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان شد به طوری که فعالیت آنزیم های کاتالاز و سوپراکسید دیسموتاز در سطح پنج درصد و آنزیم پراکسیداز در سطح یک درصد معنی-دار گردید. همچنین تنش کمبود آب موجب افزایش معنی دار در محتوی پرولین و قندهای محلول گردید. از طرف دیگر در عکس العمل به این تنش کمبود آب میزان کلروفیل a، b، کلروفیل کل و پروتئین های محلول کاهش یافتند. در طی این آزمایش ارقام rindow و parkland به ترتیب بیشترین و کمترین عملکرد را نشان دادند. نتایج حاصل از تجزیه خوشه ای نشان داد ارقام olga, zarfam syn3, sarigol, rindow, متحمل ترین و ارقام parkland و talaya حساس ترین ارقام به تنش خشکی می باشند.