بهینه یابی مسیر جمع آوری و حمل و نقل پسماندهای جامد شهری، مطالعه موردی استان فارس
چکیده
جمع آوری پسماند یکی از فعالیت های مدیریت پسماند است که 90-60 درصد از کل هزینه ها را به خود اختصاص می دهد. اهمیت این موضوع از آن جهت است که بهبود اندکی در عملیات جمع آوری می تواند تاثیر قابل ملاحظه ای در صرفه جویی هزینه های کل داشته باشد. بنابراین موضوع مسیریابی وسیله نقلیه جهت رسیدن به این هدف مورد توجه قرار می گیرد. مسئله مسیریابی وسیله نقلیه مسئله ای است که هر روز هزاران کارخانه و سازمان که در زمینه تحویل و جمع آوری کالاها یا جابجایی مردم فعالیت می کنند، با آن سر و کار دارند. در این مسئله، هدف ها و قید هایی که در عمل با آن مواجه هستیم به شدت متفاوت است. دراین تحقیق کارهای انجام شده در زمینه مسیریابی جمع آوری پسماندهای شهری مورد بررسی قرار گرفته و با توجه به آنها و مطالب ذکر شده و با در نظر گرفتن شرایط و وضعیت موجود، مسیریابی برای وسایل نقلیه جمع آوری پسماند در 4 منطقه (a، b و c و d) شهر مرودشت در استان فارس صورت گرفت. بدین منظور پس از جمع آوری اطلاعات مربوط به مسیرهای جمع آوری و هزینه های مرتبط با آن ها و سایر اطلاعات مورد نیاز، این اطلاعات در نرم افزار gis که از توانمندی های قابل ملاحظه ای برخوردار است وارد گردید و پس از انجام تنظیمات مربوطه، با استفاده از نرم افزار جانبی network analyst مسیریابی جدید برای تمام وسایل نقلیه موجود با استفاده از روش پنجره زمانی انجام گردید. سپس خروجی های مورد نیاز شامل مسافت پیموده شده و زمان از نرم افزار اخذ و با اطلاعات مسیرهای موجود مقایسه گردید. در این مرحله برای هر کدام از مسیرهای موجود وسایل نقلیه مسیرهای جدید بدست آمد. سپس با استفاده از یکی از مسیرهای جدید بدست آمده و پیاده کردن آن در منطقه مورد مطالعه، عمل کالیبراسیون مسیرها صورت گرفت. پس از آن، برای تمام مسیرها مجدداً مسیریابی صورت گرفت و تمام مسیرها با استفاده از اطلاعات بدست آمده از پیاده کردن مسیر مذکور، کالیبره شدند. در نهایت و پس از کالیبراسیون، نتایج حاکی از این بود که میزان کاهش زمان و هزینه به طور میانگین و به ترتیب در منطقه a حدود 2/24 و 7/23 درصد، در منطقه b حدود 6/30 و 8/28 درصد و در منطقه c و d حدود 8/31 و 2/30 درصد بدست آمد. در کل، نتایج نشانگر کارآیی و سودمندی مدل نسبت به روشهای سنتی و تجربی و همچنین قابلیت مدل ارائه شده در مدل سازی و تحلیل حالتهای مختلف عملی بود.