تعیین بهترین مکان احداث آبروهای عرضی جاده های جنگلی با استفاده از نرم افزارهای roadeng و arcinfo
چکیده
زهکشی ناصحیح جاده های جنگلی و وجود آب بر روی جاده سبب تخریب، فرسایش و کاهش پایداری آن می شود. با توجه به اهمیت این موضوع در مدیریت جنگل، مطالعه حاضر به منظور تعیین بهترین مکان های احداث آبروهای عرضی در منطقه برنجستانک سوادکوه انجام شد. به همین منظور ابتدا مشخصات هندسی جاده های جنگلی (2700 متر) و آبروهای عرضی موجود اندازه گیری شد. مشخصات هندسی جاده شامل شیب ویژه جاده، شیب دیواره های خاکی، عرض و اضافه عرض جاده، مشخصات هندسی مربوط به قوس های افقی و عمودی و مشخصات برداشت شده از آبروهای عرضی موجود شامل عمق ، طول و شیب ، ارتفاع دهانه های ورودی و خروجی، انحراف و اضافه طول آبروها بر روی دیواره خاکریزی می باشد. طی عملیات دفتری مشخصات هندسی مذکور در بسته های نرم افزاری arc info و roadeng وارد و خطوط آبراهه ها با استفاده از نرم افزار arc info شناسایی و پس از محاسبات هیدرولوژی به نرم افزار roadeng به منظور ترکیب لایه های خطی آبراهه ها و جاده موجود (طراحی شده توسط roadeng) منتقل شد. در نهایت مکان یابی در دو مقیاس کوچک (نقشه های هیدرولوژی و تقاطع آبراهه ها با جاده) و بزرگ (آنالیز terrain و استفاده از پروفیل طولی جاده) انجام شد. نتایج نشان داد از 14 آبروهای موجود در منطقه تعداد 8 عدد آن با توجه به تقاطع جاده و آبراهه ها (مقیاس بزرگ) و 6 عدد آن بر اساس مشخصات هندسی جاده (مقیاس بزرگ) شناسایی و احداث شده اند. تحلیل ها نشان داد که مکان یابی آبرو ها در مقیاس کوچک برای این 14 آبرو موجود به درستی انجام شده است. این در حالی است که در مقیاس بزرگ مکان یابی با استانداردهای طراحی هماهنگ نیست. بطوریکه بررسی های آماری نشان دهنده تفاوت معنی دار بین عمق و شیب آبرو های موجود با حالت استاندارد آن می باشد(p<0.05). همچنین عدم نصب صحیح تعداد 2 آبرو سبب وقوع حرکت توده ای و لغزش و رانش شده است. در مقیاس بزرگ به منظور ترمیم شبکه زهکشی منطقه تعداد 7 آبرو با توجه به شکستگی های هندسی پروفیل طولی، آنالیز terrain و ماتریکس پیشنهاد ( با توجه به وضعیت موجود) می شود. با توجه به نتایج می توان دریافت نرم افزار roadeng نقش موثری در تعیین بهترین مکان آبروهای عرضی در مقیاس بزرگ دارد و این در حالیست که سامانه های اطلاعات جغرافیایی (دقت کم اطلاعات) به منظور مکان یابی در مقیاس بزرگ آبرو ها پیشنهاد نمی شود.