پایان‌نامه

تأثیر ظلم بر فروپاشی جوامع از دیدگاه سنت های تاریخی قرآن

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

قرآن کریم رویداد های تاریخی را خود به خود و تصادفی نمی‏داند و قضا و قدر و لزوم تسلیم چشم و گوش بسته را در برابر فرمانهای غیبی رد می‏کند و در بیدار کردن هوش و گوش مردم می‏کوشد تا تصور نکنند که جبر محض در زندگی آنها حاکم است. قرآن این برداشت‏های افراطی و انحرافی را قبول ندارد و همه‏ جا بر روی قوانین تاریخی تکیه می‏کند. اگر انسان با اراده و اختیاری که خدا به او بخشیده است، نتواند از قوانین تاریخی به نفع خود بهره برداری و بر آنها حکومت کند، قوانین تاریخی بر او حکومت‏ خواهد کرد. از آنجا که در طول زمانهای متمادی، تاریخ به عنوان یک ابزار مناسب در جهت تحقیر و یا تعظیم ملتها و اشخاص، بازیچه دست رهبران طاغوتی بوده ‏است و از آن سوء استفاده می‏کرده‏اند! بجاست که به عنوان یک منبع و مأخذ، مورد شناخت و تجزیه و تحلیل قرار گیرد تا حقیقت روشن گردد و افرادی باید باشند که با بینش عمیق و درک صحیح این گره را گشوده و راه را برای درک حق، آسان سازند. از طرفی چون تاریخ سرگذشت گذشتگان است و گنجینه‏ای از جواهر صفات سابقین و سفینه‏ای برای لاحقین و مرآتی جهان‏نما است، باید آموخته شود و این آموختن باید با واقعیت تاریخی و تحلیل همراه باشد، اما دانستن واقعیت تاریخی با تحلیل و فلسفه کافی نیست ‏بلکه شناخت و تفکر و عقل و درایت هم لازم است. یعنی وقایع تاریخی اطلاعات معلوماتی را در اختیار آدمی قرار می‏دهد که قوه هوش و ادراک وی درباره آن به تفکر می‏پردازد و عقل و درایت او قبل از هرگونه تصمیم‏گیری درباره آن تامل می‏کند. تاریخ همواره، شاهد و حکایت کننده چگونگی پیدایش، به اوج رسیدن و افول یا فروپاشی جوامع بوده است. در یک بررسی کلی، علل فروپاشی جوامع را می توان در دو دیدگاه مطرح کرد: 3. دیدگاه تفکر مادی؛ که عوامل انحطاط و فروپاشی(هلاکت) جوامع را فقط عواملی مانند سوء مدیریت، بحران اقتصادی و.... دانست. 4. دیدگاه تفکر الهی؛ اینکه علاوه بر عوامل طبیعی و مادی در انحطاط و فروپاشی جوامع، باید ریشه های فروپاشی را در عواملی مانند: ظلم(بی عدالتی)، فساد اخلاقی حاکمان و مردم، ترک امر به معروف و نهی از منکر و ... جستجو کرد. قرآن کریم به عنوان یک کتاب آسمانی هدایت (اجتماعی)، در بیشتر سوره ها با اشاره یا تفصیل، به سرگذشت اقوام پیشین پرداخته، مانند: تِلْکَ الْقُری‏ نَقُصُّ عَلَیْکَ مِنْ أَنْبائِها و یکی از عوامل مهم (به نظر این تحقیق، عامل اصلی) هلاکت جوامع را ظلم می داند؛ مانند: و کم قصمنا من قری? کانت ظالم? و انشأنا بعدها قوماً آخرین و تلک القری اهلکناهم لَمّا ظلموا . از آنجایی که کتابهایی درمورد عوامل انحطاط جوامع یا سنن اجتماعی الهی نوشته شده غالباً اشاره ای به عامل ظلم داشته و به بررسی موردی ظلم و میزان تأثیر آن در فروپاشی جوامع از دیدگاه قرآن نپرداخته اند و حتی برخی نویسندگان، تصریح به لزوم پرداختن جداگانه و تفصیلی این مورد تصریح کرده اند، لذا سوالی که مطرح می شود این است که قرآن کریم تأثیر ظلم را در فروپاشی جوامع به چه میزان می داند؟ برای پاسخ به این سوال لازم است که ابتدا مفاهیم اصلی بحث، یعنی: ظلم، هلاکت(فروپاشی)، جامعه و سنت، به طور دقیق بررسی شود و همینطور اشاره ای به سایر عوامل مهم در فروپاشی یا انحطاط جوامع شود. در مرحله بعد که موضوع اصلی این تحقیق هم هست، به بررسی ظلم در آیات قرآن کریم و مصادیق آن پرداخته شود. در مرحله سوم می بایست به بررسی ظلم در جوامع پرداخت، و با توجه به اینکه این تحقیق در پی نظر قرآن در مورد سنت های تاریخی است لذا به بررسی جوامعی که قرآن به آنها تصریح کرده است، می پردازیم. و در نهایت به چرایی و علت هلاکت جوامع به واسطه ظلم و تأثیر آن در هلاکت می پردازیم. که این مراحل، همان فصل های تحقیق است که در پاسخ به سوالات اصلی و فرعی تحقیق مطرح می شوند. روش و شیوه تحقیق: روش تحقیق در این رساله، کتابخانه ای و متن پژوهی بوده است، لذا جهت پاسخ به سوال اصلی و سوالات فرعی با مراجعه به کتاب خانه هایی چون کتابخانه آیت الله بروجردی (بخش محققین)، کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران، کتابخانه دانشگاه باقر العلوم(ع) و ... و استفاده از کتاب خانه های دیجیتال: نرم افزارهای مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور، نرم افزارهای کتابخانه آیت الله بروجردی(عضویت در قسمت) و... به بررسی موارد زیر پرداخته شد: - بررسی مفاهیم ظلم، فروپاشی(هلاکت)، جامعه، سنت الهی با مراجعه به کتب لغت و کتب اختصاصی مفاهیم قرآنی و تفاسیر - بررسی مختصر عوامل هلاکت جوامع از دیدگاه فلاسفه تاریخ - استخراج آیات مربوط به مصادیق ظلم، جوامع ظالم، هلاکت جوامع، سنن الهی - مراجعه به تفاسیر قرآن (منابع اصلی) جهت بررسی آیات - مراجعه به کتب تاریخ و تفسیر جهت بررسی تاریخ جوامعی که در قرآن مطرح شده است. پیشینه تحقیق: این موضوع را می توان در کتب و تحقیقاتی که به عوامل انحطاط جوامع و سنن الهی پرداخته اند مشاهده کرد. اما مسأله این است که همه این کتب و مقالات، ظلم را در حد عاملی، در کنار سایر عوامل انحطاط و هلاکت جوامع ذکر کرده اند و به بررسی موردی و تفصیلی آن نپرداخته اند، چراکه هدف این کتب بررسی کلی عوامل بوده است نه بررسی موردی عوامل، که از جمله آن کتابها می توان به این موارد اشاره کرد: 1. علل انحطاط و سقوط جوامع از دیدگاه قرآن، سید حسین رکن الدینی، 2. سنت های اجتماعی و فلسفه تاریخ در مکتب قرآن، سید محمد باقر صدر، 3. علل انحطاط جامعه از دیدگاه قرآن، علی قائمی، 4. فلسفه تاریخ، شهید مرتضی مطهری، 5. جامعه در قرآن، آی? الله عبدالله جوادی آملی. اهمیت و فایده این تحقیق، البته واضح و روشن است اما مهمترین آنها را در این موارد می توان ذکر کرد: 1. پر رنگ کردن توجه به منابع دینی به ویژه در بررسی های نظری تاریخ 2. برجسته سازی توجه به قانون مندیها و سنتها در مباحث تاریخی 3. تدبر و تعقل در احوال اقوام گذشته؛ فَانْظُرُوا کَیْفَ کانَ عاقِبَهُ الَّذینَ مِنْ قَبْل . سوالات ( اصلی و فرعی ) تحقیق: سوال اصلی: دیدگاه قرآن در تأثیر ظلم بر فروپاشی جوامع چیست؟ سوالات فرعی: 1. مصادیق ظلم در قرآن چیست؟ 2. قرآن کریم فروپاشی چه جوامعی را به واسطه ظلم بیان کرده است؟ 3. دلایل قرآن بر این که؛ علت اصلی فروپاشی و هلاکت جوامع، ظلم است؛ چیست؟ چارچوب نظری تحقیق: تاریخ قانونمند است و قوانین حاکم بر تاریخ، قوانین (سنتهای) خداوند است. هلاکت جوامع به واسطه عامل انسانی است و ظلم یکی از آن هاست. فرضیه تحقیق: فرضیه از مختصات علوم اجتماعی است و تحقیقات تاریخی اغلب از نوع وصفی و اکتشافی و تک پاسخی هستند لذا نیازمند فرضیه نیستند. اما فرضیه در این تحقیق؛ ظلم عامل اصلی به هلاکت رسیدن جوامع است و این یکی از سنت های (قوانین )الهی است که تغییر و تبدیلی در آن راه ندارد. پیش فرض های تحقیق: قوانین و سنت های خداوند تغییر ناپذیرند. تاریخ قانونمند است و قوانین(سنت های) خداوند حاکم بر تاریخند. آنچه در قرآن کریم به عنوان تاریخ (سرگذشت) اقوام ذکر شده از مسلمات تاریخی (نص) است.

اساتید راهنما و مشاور

محسن الویری، سیدحسین فلاح زاده

پایان‌نامه‌های مشابه

  • بررسی صیرورت انسان از دیدگاه قرآن و سنت و طرق وصول به آن.

    پایان‌نامه۲۰۰۹وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علامه طباطبایی - دانشکده روانشناسی و علوم تربیتیرقیه باقرنژاد قولنجی

    از بازگشت به سوی خداوند دو مفهوم و دو تعبیر می توانیم داشته باشیم. یکی اینکه در رجعت بی تفاوت و بی توجه باشیم و بازگشتی قائل نباشیم، مفهوم و تعبیر دوم از اعتقاد به قیامت و رجعت به سوی خداوند این است که انسان ضمن اینکه بُرده می شود یعنی تدریجاً برحسب طبیعت به پایان عمر نزدیک می شو

  • علل فروپاشی تمدن ها از دیدگاه قرآن

    پایان‌نامه۲۰۱۴دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده علوم سیاسیمحمد حسین آقاخانی

    پژوهش حاضر با نگاهی قرآنی، علل سقوط و انحطاط تمدنها را با توجه به قوانین و سنّت های اجتماعی و طبیعی الهی جاری در دنیا، مورد بررسی قرار داده و عوامل فروپاشی تمدنها از دیدگاه قرآن را با تأکید بر سرگذشت اقوام پیشین شرح می دهد. پژوهشگر می کوشد راز تیره بختی تمدن ها و جوامع مختلف بشری

  • دیدگاه قرآن و سنت در رابطه با حقوق فطری و قراردادی اقلیت های مذهبی

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه کاشان - دانشکده علوم انسانیرقیه خدمتکارآرانی

    حقوق اقلیت های مذهبی در نظام های حقوق جهان به صورت یکی از بحث های اساسی و مطرح درآمده است. حقوق اسلام نیز یکی از این نظام هاست که دیدگاه مشخص در این زمینه دارد. این رساله بر آن است تا از حقوق اقلیت ها از دیدگاه قرآن و سنت با تکیه بر تطبیق آن با نظام های حقوقی و قوانین موضوعه به و

  • ایده بازگشت به قرآن نزد متفکران اهل سنت معاصر؛ مطالعه موردی: دیدگاه عبده، اقبال، مودودی و سید قطب

    پایان‌نامه۲۰۱۴دانشگاه تربیت معلم - تهران - دانشکده ادبیات و علوم انسانیدرخشان ادوای

    چکیده در سده چهاردهم هجری، مجموعه‏ای از عوامل دست به دست هم داد و جهان اسلام را به دوران ضعف و عقب‏ماندگی کشاند. اوضاع بحرانی جهان اسلام بعد از فروپاشی امپراتوری عثمانی و تجزیه و مستعمره شدن جهان اسلام، استبداد و فساد داخلی و شیوع اوهام و خرافات در جوامع اسلامی، متفکّران اسلامی ر

  • غیبت امام عصر در منظر فریقین از دیدگاه قرآن و سنت

    پایان‌نامه۲۰۰۹وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه - دانشکده الهیات و معارف اسلامیبهادر علی زیدی

    در این پایان نامه دیدگاه شیعه و سنی درباره غیبت امام عصر ع از منظر قرآن و سنت مورد بررسی قرار گرفته و حتی الامکان از منابع معتبر شیعه و سنی استفاده شده است. در بخش اول به مفهوم‏شناسی غیبت پرداخته شده است. ابتدا معنای لغوی و نظرات لغویّن را مطرح و سپس معنا و مفهوم اصطلاحی غیبت را

  • عوامل آرامش و اضطراب از دیدگاه قرآن و سنت

    پایان‌نامه۲۰۰۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه - دانشکده الهیات و معارف اسلامیمحمدامین مبلغ

    شناخت عوامل آرامش و اضطراب، موضوعی است که در این تحقیق از دیدگاه قرآن و سنت مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است، به همین منظور ابتدا به حوزه معنایی اضطراب و آرامش در لغت، آیات و روایات و نیز به مفهوم اضطراب در روان شناسی، توجه گردیده و سپس با متقابل خواندن آرامش با اضطراب، همانند د

اسناد مشابه

  • قیام عاشورا از دیدگاه منابع تاریخی اهل سنّت (با تکیه بر آثاربخاری، طبری و ذهبی)

    مقاله۲۰۱۶پژوهشنامه معارف حسینیسید احمد عقیلی، ثریا ریگی

    چکیده حادثه کربلا از وقایع مهم و به یادماندنی تاریخ اسلام است که مقاصد و مفاهیم والا و پرارزشی را در بردارد. با توجه به اهمیّت واقعه عاشورا ، اکثر مورخان اسلامی -که اهل سنّت می باشند- به توجه و تامل این واقعه بزرگ پرداخته‌اند. از جمله مورخان بزرگ اهل سنّت می‌توان بخاری، طبری، ذهب

  • بررسی مسئله «بداء» از دیدگاه فریقین در قرآن و سنّت

    مقاله۲۰۲۱پژوهشنامه مذاهب اسلامیعزت‌الله مولایی‌نیا

    «بداء» در لغت به دو معنا است: «ظهور بعد الخفاء» و «پیدایش نظریه جدید». در کلام امامیه به معنای تحولات تکوینی حوزه «محو، اثبات» است‌که در علم مخزون پروردگار از پیش تعیین شده است. در واقع، به پیروی از اهل بیت (ع)، به گونه استعاری، به علم مخزون پروردگار اطلاق شده است. همه اینها بر ج

  • بررسی تطبیقی «اعتراف به ظلم» در لسان پیامبران در قرآن کریم از دیدگاه آیت الله جوادی آملی و فخرالدین رازی

    مقاله۲۰۲۲فصلنامه مطالعات علوم قرآنمجتبی نوروزی، محمد استیری

    «عصمت» به معنای پاکی از هرگونه گناه و نیز مصونیت از خطا در دریافت و ابلاغ وحی، از امتیازات و ویژگی‌های خاص و لازمه رسالت پیامبران الهی می‌باشد که به دلیل اهمیت بالایی که دارد، مورد بحث و توجه بسیاری از عالمان و اندیشمندان مکتب‌های مختلف کلامی قرار گرفته است. یکی از مسائلی که بحث‌

  • نقد و بررسی کتاب «تأملی درباره مکر از دیدگاه قرآن و سنت»

    مقالهفصلنامه نقد کتاب قرآن و حدیثمحمود ویسی

    سخن گفتن و نوشتن درباره مباحث قرآن، نقش مهمی در فهم معارف قرآنی ایفا می کند. به­دلیل دارا بودن چنین نقشی، تهیه و کاربرد معیارهای مرتبط و مناسب برای بررسی مباحث قرآنی ضروری است. مقاله حاضر، به بررسی و نقد کتاب «تأملی درباره مکر از دیدگاه قرآن و سنت» تألیف خانم شهناز فرهادزاده شوشت

  • نظارت (اصلی از اصول مدیریت ) از دیدگاه قران و سنت

    مقاله۲۰۰۵مدیریت فرهنگ سازمانیدکتر حبیب اله طاهری

    ضرورت و اهمیت مدیریت در زندگی انسانی قابل انکار نیست . به همین جهت از دیرباز اندیشمندان درصدد تبیین اصول آن برآمده،در این زمینه کتابها و مقاله ها نوشته اند. پس از تشکیل حکومت اسلامی،آنچه برای ما مهم است تبیین اصول مدیریت در دیدگاه اسلامی است که از منابع اصیل آن یعنی قرآن و سنت فه

  • نظارت (اصلی از اصول مدیریت ) از دیدگاه قران و سنت

    مقاله۲۰۰۵مدیریت فرهنگ سازمانیدکتر حبیب اله طاهری

    ضرورت و اهمیت مدیریت در زندگی انسانی قابل انکار نیست . به همین جهت از دیرباز اندیشمندان درصدد تبیین اصول آن برآمده،در این زمینه کتابها و مقاله ها نوشته اند. پس از تشکیل حکومت اسلامی،آنچه برای ما مهم است تبیین اصول مدیریت در دیدگاه اسلامی است که از منابع اصیل آن یعنی قرآن و سنت فه