بررسی آراء و اندیشه های شهید سید حسن مدرس در حوزه ی سیاسی اجتماعی

روح الله شریفی

چکیده

این پایان نامه کوشیده است که اندیشه سیاسی و اجتماعی سید حسن مدرس را در مقطعی حساس از تاریخ معاصر بررسی کند. سالهای پایانی قاجار که منتهی به صدور فرمان مشروطیت است و ورود اندیشه های نوگرایانه از منابع فرنگ بسیاری از اندیشمندان مذهبی و فعالان سیاسی کشور را به تکاپوی پاسخگویی به مسایل زمانه می کشاند. آنچه در این پایان نامه بدان پرداخته شده است شناخت خاستگاه فکری مدرس و منابع تاثیر گذار بر اندیشه او در مسایل اجتماعی و سیاسی است اندیشه مدرس در خصوص مسایل اجتماعی و سیاسی زمانه ی خود چه بوده است و مفاهیمی نوین چون مشروطیت و نسبت آن با استبداد، جمهوریت و مجلس چیست؟ رجوع مدرس به منابع فکری برای حل مشکلات جامعه چقدر از غرب و چقدر از اسلام متاثر است؟ اهداف: اهداف اصلی نگارش این پایان نامه عبارتند از: 1.بازکاوی اندیشه های سیاسی و اجتماعی علمای حوزه نجف، اصفهان و تهران در خصوص ظهور مشروطه و مدنیت غربی و جلوه های خارجی آن با تاکید بر دیدگاه سیدحسن مدرس 2. بررسی افکار سید حسن مدرس در بستر تاریخ معاصر 3. شخصیت سیدحسن مدرس ودیدگاه ها و عملکرد او با گذشت نزدیک به صد سال هنوز در کانون توسط اندیشمندان و جناح های سیاسی قرار داردو هر کدام خود را به نحوی بدو منسوب می کنند. بررسی افکار او از حیث منبع رشد اندیشه و قوام فکر او کمک شایانی به امروز ما خواهد نمود. روش تحقیق: روش تجزیه و تحلیل اطلاعات این پایان نامه تجزیه و تحلیل تاریخی با استفاده از مطالعه کتابخانه ای می باشد. کلیدواژه: مدرس، مجلس، مشروطیت، رضاخان،جمهوری، استبداد نتیجه: خاستگاه اندیشه سید حسن مدرس را باید در حوزه علمیه یافت. تمام تفکر و اندیشه سیاسی وی در حوزه نجف به صورت تئوری و در اصفهان به صورت عملی قوام می یابد. این دو حوزه علمیه مشروطه را قابل تطبیق با اصول اسلام می خوانند و مشروطه را بهترین شیوه حکومتی زمانه خویش می یابند که مبتنی بر سلطنت مقیده یا مشروطه است. آنها می کوشند تا مشروطه و مفاهیم آن را اگرچه سوغات غرب است اما بومی و اسلامی و مطابق با جغرافیای میهنی کنند. مدرس به دلیل اسلامی دانستن مشروطه تمام تلاش خود را برای آشتی غرب با اسلام به کار می برد و با گلچین کردن خوبی های تمدن غربی با دیدگاهی میهن پرستانه می کوشد تا پیشرفتهای غرب در همه حوزه ها را در فرهنگ ریشه دار ایرانی و مکتب محمدی دوباره هضم و بازتولید کند.

اساتید راهنما و مشاور

گلناز سعیدی، علی محمد طرفداری