فرهنگ شغلهای دوره قاجاریه بر اساس (شرح زندگانی من، سیاحت نامه ابراهیم بیگ، کتاب احمد یا سفینه طالبی و مسالک المحسنین)
چکیده
این پژوهش، فرهنگ نامهای است درباره ی مشاغل رایج در دوره ی قاجاریه، پژوهشگر تاریخ اجتماعی ایران به خوبی می تواند از طریق بررسی کمّ و کیف شغل های آن روزگار، به جامعه شناسی این دوره از تاریخ کشور پی ببرد. آن چه ضرورت انجام چنین پژوهشی را بیشتر میسازد این است که تاکنون کتاب مرجع مناسبی در این باره به نگارش در نیامده است. هدف در انجام چنین کاری تهیه فرهنگیست، که قابل استفاده ی همه ی ادب دوستان باشد. روش کار به این صورت بود، که پس از انتخاب موضوع تمام پایان نامه ها و کتابهای مرتبط با فرهنگها مورد تفحص قرار گرفت، پس از حصول اطمینان از وجود نداشتن چنین کاری، کار مطالعه و فیش برداری از منابع مورد نظر (شرح زندگانی من، سیاحت نامه ابراهیم بیگ، کتاب احمد یا سفینه طالبی و مسالک المحسنین)، آغاز و تمام شغلهای اشاره شده، در این کتابها جمع آوری شد. پس از این مرحله تعریف و توضیح کلیه شغلها در فرهنگهای مادر دهخدا و معین، دائرهالمعارف مصاحب و فرهنگ «اصطلاحات دورهی قاجاریه مربوط به قشون و نظمیه» استخراج شد، سپس این توضیحات در کنار اطلاعات یافت شده، از کتابهای منبع قرار گرفته و مشابهت ها و تفاوت های آنها مشخص شد. در طول این کار به شغلهایی برخوردیم، که در فرهنگها و دائره المعارفهای معاصر بدانها اشاره نشده بود. در موارد بسیاری هم گاهی توضیحات فرهنگها و دائره المعارفها مفصلتر و کاملتر بود؛ گاهی هم در کتابهای مطالعه شده به جزئیاتی اشاره شده بود که فرهنگها به آن اشاره نکرده بودند.