ارزیابی کیفیت آب و رسوب رودخانه گرگانرود در محدود? شهر گنبد، استان گلستان
چکیده
رودخانه گرگانرود یکی از مهمترین رودخانه های استان گلستان است که نقش مهمی در تأمین آب این استان دارد. در این مطالعه به منظور ارزیابی کیفی رودخانه گرگانرود (در محدود? شهر گنبد) 30 نمونه آب، 6 نمونه فاضلاب و 10 نمونه رسوب بستر برداشت شد. به این منظور، غلظت آنیون و کاتیونهای اصلی، فسفات و نیترات (در نمونه های آب) و عناصر بالقوه سمّی در نمونه های رسوب با استفاده از روشهای استاندار اندازه گیری شد. نتایج حاصل از بررسی های هیدروشیمیایی نشان می دهد که تیپ اغلب نمونه های آب رودخانه گرگانرود و شاخه های فرعی به ترتیب سولفاته سدیک و بی کربناته سدیک می باشد. غلظت یونهای اصلی در بالادست محدود? مورد مطالعه بالابوده و اتصال شاخه-های فرعی باعث کاهش غلظت این یونها در آب رودخانه شده است. بنابراین ورود شاخه های فرعی باعث بهبود کیفی آب این رودخانه برای مصارف شرب و کشاورزی شده است. در طی مسیر رودخانه، فرآیند انحلال کانیها (ژیپس، هالیت و انیدریت) و تبادل یونی باعث افت کیفی آب شده است. فاضلاب ها و پساب های شهری ورودی به رودخانه از نظر غلظت یونهای یونهای اصلی در وضعیت مطلوب تری قرار دارند، بنابراین مهمترین عوامل افت کیفی آب رودخانه گرگانرود، فرآیندهای طبیعی می باشد. بررسی غلظت عناصر بالقوه سمّی با استفاده از شاخص های ژئوشیمیایی (ef، cf، pli) و تحلیل های آماری نشان دهنده تأثیر فعالیتهای انسانزاد (پساب کشاورزی و انواع پساب شهری) بر غلظت عناصر، در برخی ایستگاهها (به ویژه ایستگاههای محدود? شهر گنبد) می باشد، به طوری که غلظت عناصر pb، cd، cr، zn و as را به بالاتر از غلظت میانگین رسوبات جهانی رسانده است. نتایج حاصل از گونه سازی عنصر آرسنیک با استفاده از روش استخراج ترتیبی سه مرحله ای bcr نیز تأثیر منابع انسانزاد در آلودگی رسوبات را تأیید می کند.