پایان‌نامه

ارتباط تناسب آیات با ترتیب و اسباب نزول

چکیده

پژوهش حاضر به تبیین سه رابطه؛ الف: «تناسب آیات با اسباب نزول»، ب: «تناسب آیات با ترتیب نزول»، و ج: «تناسب آیات با ترتیب و اسباب نزول»، پرداخته است. تناسب آیات، اسباب نزول و ترتیب نزول سه مقوله علوم قرآنی و به عنوان ابزارارهای فهم متن قرآن بسیار حائز اهمیت هستند. این سه علم، رابطه های تنگاتنگی با یکدیگر دارند. فهم چگونگی این رابطه ها و توجه به آن ها، فهم صحیح قرآن را در پی خواهد داشت. قرآن دارای دو بعد، تناسب درون متنی و تناسب موقعیتی است. فهم این مناسبت ها، فهم ابعاد مختلف و آشکار شدن ویژگی های متن را نتیجه می دهد. براساس آن ویژگی ها، می توان به تعریف قواعد و شرایط فهم قرآن دست یافت. یکی از آن قواعد ارائه دور هرمنوتیکی متناسب قرآن سات که در پژوهش حاضر به ان مبادرت شده است. در آن دور، چگونگی تعامل سیاق متنی با سیاق حالی، تبیین گردید. حاصل این تعامل، تکامل فهم مناسبت های متن و نیز دستیابی به میزان درستی اسباب نزول است. اساس برقراری این تعامل، قراین موجود در متن قرآن، روایت ها و موقعیت نزول است. این قراین دال بر مضمون، و اقتضائات تعیین کننده در تعلق و یا عدم تعلق آن ها به یکدیگر می باشد. در پژوهش حاضر ذیل بررسی "ارتباط تناسب آیات با اسباب نزول" و "ارتباط تناسب آیات با ترتیب نزول" چگونگی ارتباط های این دو مقوله به طور کامل و از همه ابعاد تبیین گردید(از جمله، چگونگی فهم موقعیت نزول با توجه به مناسبت ها و قراین درون متنی؛ نحوه ارتباط تناسب آیات با اسباب نزول و شناسایی مولفات موثر در ارتباط بین این دو مقوله.) و در عین حال "چگونگی وجود سیاق های متفاوت در عین پیوستگی"، در قرآن، و نیز قاعده "تبدیل هر آیه به موقعیت نزول برای آیات بعد خود"، عرضه گردیده است. با توجه به قاعده اخیر، اهمیت توجه به رعایت ترتیب نزول در تعامل سیاق متنی و سیاق حالی، در دور هرمنوتیکی و ورود به آن، و نیز اهمیت رعایت آن در دستیابی به تناسب متنی، حاصل و تبیین گردید. و "ارتباط تناسب آیات با ترتیب نزول" به طور کلی در بین چند گروه سوره متوالی النزول بررسی شده که یکی از نتایج آن فهم چگونگی هدف قرآن است.

اساتید راهنما و مشاور

محمّد جواد نجفی، محمّد تقی دیاری بیدگلی

پایان‌نامه‌های مشابه

  • اسباب نزول و نقش آن در فهم معانی آیات

    پایان‌نامه۲۰۱۰دانشگاه تربیت معلم - تهران - دانشکده ادبیات و علوم انسانیجلال ولی زاده

    علم اسباب نزول به معنای شناخت موقعیت زمانی، مکانی، فردی، اجتماعی و دیگر زمینه هایی است که نزول آیه یا بخشی از آیات را سبب شده است این پژوهش با هدف بررسی اسباب نزول و نقش آن در فهم معانی آیات تدوین شده است. در این راستا سوالات مطرح است که اسباب نزول چیست؟ شرایط تحقق آن کدام است؟ ا

  • نقد و بررسی سندی و متنیِ روایاتِ اسباب نزولِ آیات و سوره های جزء 30 قرآن کریم

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه شاهد - دانشکده علوم انسانیحسین محمدی

    پس از رحلت رسول خدا صلی الله علیه و آله از صحابه و سپس از تابعان، درباره اسباب نزول آیات قرآن، سوال می شد؛ بر این اساس، از آنان گاه اخباری در قالب روایات اسباب نزول گزارش ها شده است. از آنجا که تنها راه اطلاع از اسباب نزول، روایات می باشد و گذشته از اشکالات سندی، برخی از این احاد

  • روایات اسباب نزول در نظریه و عمل تفسیری علامه طباطبایی

    پایان‌نامه۲۰۱۳دانشگاه تربیت معلم - تهران - دانشکده ادبیات و علوم انسانیسمیه سورگی

    همواره از دیرباز مفسران و قرآن‎پژوهان، دانش اسباب نزول را یکی از مقدمات ضروری پرداختن به تفسیر به¬شمار آورده¬اند؛ چنان¬که به روشنی می¬توان حضور پررنگ آن را در کتب تفسیری دریافت، حضوری دامنه¬دار که با تاریخ تفسیر گره خورده است. اندیشمندان علوم قرآنی نیز کوشیده¬اند تا با بحث از چیس

  • بررسی تطبیقی اسباب نزول از مجمع البیان و سایر تفاسیر(سوره احقاف الی سوره ناس)

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم - دانشکده علوم قرآنی قمحکیمه رحیمیان باباعربی

    اسباب نزول عبارت از اموری است که یک ویا چند آیه ویا سوره ای درپی آنها وبه خاطر آنها نازل شده است.برای همین آگاهی از اسباب نزول نقش کلیدی وکاربردی درفهم آیات قرآن داردوپرده ابهام راازروی قرآن برمی دارد واین درصورتی ممکن است که روایات اسباب نزول صحیح باشد ولی اگرساختگی باشد مارابه

  • بررسی و نقد آراء سیوطی در اسباب نزول با تأکید بر آراء علامه طباطبایی

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه الزهراء - دانشکده الهیاتزینب نقوی

    روایات اسباب نزول به عنوان میراث گران بهای صدر اسلام و چراغ فراسوی مفسران، هماره نقشی محوری در تبیین معارف قرآنی داشته است؛ بدون شک قرآن پژوهان برای استفاده از روایات اسباب نزول، معیارهایی را در نظر داشته اند. این پژوهش، مبانی و معیارهای مورد نظر سیوطی در به کارگیری روایات اسباب

  • بررسی تطبیقی نحوه تعامل شیخ طوسی و زمخشری با روایات اسباب نزول

    پایان‌نامه۲۰۱۳دانشگاه تربیت معلم - تهران - دانشکده ادبیات و علوم انسانیزهرا پژوهیده

    این تحقیق با عنوان «بررسی تطبیقی نحوه تعامل شیخ طوسی و زمخشری با روایات اسباب نزول» بر آن است تا میزان بهره گیری آنان از روایات اسباب نزول و موارد کاربرد این گونه روایات در تفاسیر نامبرده بیابد، همچنین دانسته شود که هریک از دو مفسر چه ملاک ها و معیارهای در نقد و بررسی روایات اسبا