بررسی اثر تراکم شهری بر رشد اقتصادی در نقاط شهری استانهای ایران
چکیده
شهرها نقش مهمی در توزیع جمعیت و رشد اقتصادی ایفا می کنند. از این رو یکی از جنبه هایی که در ادبیات اقتصاد شهری به آن پرداخته می شود تراکم شهری و تأثیر آن بر رشد اقتصادی است. در واقع تراکم شهری نشان می دهد که منابع شهری تا چه حد در یک یا چند شهر بزرگ اقتصادی متمرکز شده و یا در میان شهرهای مختلف پراکنده شده اند. کشور ایران از جمله کشورهایی است که در آن درصد جمعیت شهرنشین، همواره سیر صعودی داشته که آمارهای موجود به خوبی این مسئله را نشان می دهند. هدف این مطالعه بررسی اثر تراکم شهری بر رشد اقتصادی در نقاط شهری استان های ایران می باشد. بدین منظور تخمین مدل به کمک روش گشتاورهای تعمیم یافته (gmm) در 27 استان ایران طی دوره زمانی 1388-1380 و با استفاده از نرم افزار stata انجام شده است. همچنین از شاخص های نسبت شهرنشینی و چگالی جمعیت شهری به عنوان شاخص های تراکم شهری استفاده شده است. نتایج برآورد مدل رشد اقتصادی با استفاده از هر یک از دو شاخص آموزش عالی و آموزش عمومی نشان می دهد که تراکم شهری دارای اثر مثبت و معنادار بر رشد اقتصادی استان های ایران است؛ و رابطه رشد اقتصادی و تراکم شهری به صورت u معکوس است. به عبارت دیگر، مطابق با فرضیه ی ویلیامسون رشد اقتصادی با افزایش تراکم شهری ابتدا افزایش می یابد، در یک نقطه به اوج می رسد و بعد از آن با افزایش بیشتر تراکم شهری رشد اقتصادی کاهش می یابد. از دیگر نتایج به دست آمده در این تحقیق ارتباط مثبت و معنادار متغیر سهم سرمایه گذاری از تولید ناخالص داخلی، ارتباط مثبت و معنادار متغیر آموزش و ارتباط منفی و معنادار سهم مخارج مصرفی دولت از تولید ناخالص داخلی با رشد اقتصادی می باشد. همچنین نتایج حاکی از آن است که اثر متغیر آموزش عالی بر رشد اقتصادی بیشتر از اثر متغیر آموزش عمومی است.