پایان‌نامه

مطالعه ی تطبیقی عناصر نقوش منسوجات ساسانی و صفوی

سید مهدی فروزانی

چکیده

مطالعه ی نقوش و نمادهای هنری در ادوار مختلف منجر به آشنایی با فرهنگ ها، باورها و سنت های ملل و اقوام مختلف در طول تاریخ خواهد شد. منسوجات بافته شده در دوره ی ساسانی به لحاظ زیبایی بصری، نقوش نمادین و تزئینی، کاربرد رنگ و فن بافت از شاخصه های هنر ایران زمین به شمار می روند. زیبایی این بافته ها بدان حد بود که بیشتر تمدن های بزرگ آن روزگار خواهان پارچه های ساسانی بودند و یا از نقوش آنها در بافته های خود استفاده می کردند. با توجه به اهمیت و پیشینه ی صنعت نساجی در ادوار مختلف تاریخی ایران، این پروژه، با استفاده از روش های تاریخی، توصیفی و تطبیقی، سعی در رد یابی عناصر این نقوش با توجه به کیفیات فرمی و محتوایی، در منسوجات دیگر دوره ی درخشان فرهنگ و هنر ایران، یعنی دوران طلایی صفوی کرده است که مهم ترین دوران پارچه بافی ایران به شمار می رود. شناسایی و مشخص نمودن وجوه اشتراک و افتراق نقوش در منسوجات ساسانی و صفوی از اهداف این تحقیق می باشد. بدین منظور ابتدا طی دو فصل مجزا، چهره ی اجتماعی، سیاسی، مذهبی و هنری دوران ساسانی و صفوی مورد بررسی قرار گرفته اند و در مورد پیشینه و ویژگی های منسوجات هر دو دوره مطالبی ارائه شده است. سپس در فصل چهارم نمونه هایی از نقوش منسوجات ساسانی و صفوی از لحاظ ویژگی های فرمی و محتوای بررسی شده و در انتها در جداول تطبیقی مورد مقایسه قرار گرفته اند. در پایان نتایج نشان می دهد بیشتر نقوشی که به عنوان نقوش‏ تزیینی در پارچه‏های صفوی مورد استفاده قرار گرفته‏اند همان اشکال‏ ساسانی می‏باشند که تحت‏ تأثیر شیوه نگارگری عهد صفوی با کیفیت فرمی و محتوایی متفاوتی به کار رفته اند.

اساتید راهنما و مشاور

عباس نامجو، بهنام جلالی

پایان‌نامه‌های مشابه

  • مطالعه تطبیقی نقوش منسوجات و فرش مکتب اصفهان (دوره صفوی)

    پایان‌نامه۲۰۱۳موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی و غیر دولتی جهاد دانشگاهی استان یزد - دانشکده هنر و معمارینسرین ابراهیمی

    مکتب اصفهان از دوره های درخشان در تاریخ، فرهنگ و هنر ایران است. در این دوره هنرهای ایرانی از قبیل: خطاطی، نقاشی، فرش، معماری، منسوجات و دیگر صنایع ظریفه به اوج تکامل و تعالی خود در تمامی زمینه ها رسید. هنر فرش بافی در این دوره مانند دیگر هنرها به بالاترین مرحله شکوه و زیبایی خود

  • مطالعه تحلیلی و تطبیقی زیبایی‏شناسی نقش‏ گل و مرغ در منسوجات دوره صفوی

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علم و فرهنگ - دانشکده هنر و معماریزهره بصری بوشهری

    این رساله با عنوان «مطالعه تحلیلی –تطبیقی زیبایی شناسی نقش گل و مرغ در منسوجات دوره صفوی» به بررسی ترکیب بندی نقش گل و مرغ در دوران صفوی براساس تئوری زیبایی شناسی ارسطو می پردازد. هدف اصلی پژوهش تجزیه و تحلیل نقوش گل و مرغ منسوجات دوره صفوی از نظر اندازه و نسبت طلایی است. روش انج

  • بررسی تطبیقی عناصر تزئینی وابسته به معماری در مدارس صفوی بازار اصفهان

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه هنر اصفهان - دانشکده هنرداود قاسمی کلواری

    آن چه در این پژوهش مد نظر بوده، بررسی تطبیقی عناصر تزئینی وابسته به معماری در مدارس صفوی بازار اصفهان است تا در نهایت رئوس یا الگوهای کلی این تزئینات شناخته شوند. همچنین ارتباط طبقه ی اجتماعی واقفین این مدارس با ابعاد آن ها و میزان و کیفیت تزئیناتشان نیز بررسی شده است که با توجه

  • بررسی تطبیقی نقوش قالی های صفوی و عثمانی

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه هنر - دانشکده هنرهای کاربردیشکوفه صانعی

    قالیبافی نزد دو حکومت صفوی و عثمانی از اهمیت و رواج خاصی برخوردار شد. پادشاهان صفوی با تأسیس کارگاه های درباری و حمایت از قالیبافی، این هنر را به جایگاهی والا رساندند. همچنین طی دوره عثمانی، با بهره گیری از سنت کهن سلاجقه، الهام پذیری از نقشمایه های آسیای مرکزی و ابداع سبک های جد

  • مطالعه باستان شناختی و آنالیز آزمایشگاهی منسوجات دوره صفوی، مطالعه موردی منسوجات دوره صفوی موزه مقدم دانشگاه تهران

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه محقق اردبیلی - پژوهشکده باستانشناسیامیر ماهر

    انواع منسوجات از ملزومات زندگی انسان بوده است. ولی به دلیل ناپایداری مواد اولیه، اغلب با گذشت مدت کوتاهی در شرایط نامناسب تخریب می شوند. به همین علت،َ معمولاً توجه به منسوجات در میان مطالعات باستان-شناسی بسیار اندک و محدود است. موزه ی مقدم دانشگاه تهران در سال 1351 ه.ش، از طرف دک

  • بررسی قابلیت های گرافیکی نقوش مهرهای ساسانی قصر ابونصر

    پایان‌نامه۲۰۱۴دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده هنر و معماریآذرنوش زارعیان

    پژوهش حاضر در صدد است به بررسی نقوش مهرهای قصر ابونصر، تجزیه و تحلیل، کاربردهای مختلف و قابلیت های گرافیکی آن ها بپردازد. قصر ابونصر یکی از آثار باستانی دوره ساسانی است، که در 10 کیلومتری جنوب شرق شیراز قرار دارد. از جمله یافته های مهم بدست آمده از کـاوش های قصر ابونصر گِل مهرها

اسناد مشابه

  • بررسی تطبیقی نقوش منسوجات هندی گورکانی با پارچه های صفوی

    مقاله۲۰۱۱نگرهفریده طالب پور

    دوره صفوی را باید اوج درخشش هنر پارچه بافی در ایران نامید. در این دوره، مهاجرت هنرمندان و صنعتگران ایرانی به دربار هند، تاثیر بسیار زیادی بر پارچه بافی و صنایع دستی آن داشت. مقایسه نقش مایه ها و طرح پارچه های هند گورکانی با منسوجات و آثار هنری ایران صفوی، حاکی از آن است که بافندگ

  • تحلیل و بازشناسی نمادگرایانۀ نقوش مشترک منسوجات ساسانی و آل‌بویه

    مقاله۲۰۱۷هنرهای تجسمیابوالفضل صادقپور فیروزآباد

    استفاده از نقوش و نمادها در هنر ایران که پیش از دورۀ ساسانیان نیز جایگاه والایی داشته است، تا پس از حکومت ساسانیان و در تمدن و هنر اسلامی ایران نیز در بیان هنری کاربرد بسیاری یافت. این نقوش دربردارندۀ تجارب اجتماعی، فرهنگی و معتقدات مذهبی دوران خود هستند؛ لذا به فهم بهتر سیر تحول

  • مطالعه تطبیقی- تحلیلی نقوش سفالینه های آقکند با نقوش منسوجات قرن های چهارم تا ششم ه.ق.

    مقالهمطالعات تطبیقی هنرسید هاشم حسینی، , faculty of conservation, university of isfahanدانشکده مرمت، دانشگاه هنر اصفهان رضا رضالو، reza rezalou , department of archaeology, university of mohaghegh ardabili , ardabilدانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل یحیی آیرملو، yahya ayramlou , department of archaeology, university of mohaghegh ardabili , ardabilباستانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

    سفالگری یکی از دیرینه ترین هنرهایی است که تجلی گاه باورها، اساطیر و جهان بینی تمدن های بشری به شمار می آید و نقوشی که بر سفال نقش می بندد، معرف میراثی است که در آن بستر به وجود آمده است. هنر سفالگری در طی نخستین سده های اسلامی، غنا و ارزشی بیش از پیش یافت. در طبقه بندی انواع سفال

  • مطالعه تطبیقی- تحلیلی نقوش سفالینه های آقکند با نقوش منسوجات قرن های چهارم تا ششم ه.ق.

    مقاله۲۰۱۶مطالعات تطبیقی هنرسید هاشم حسینی، رضا رضالو، یحیی آیرملو

    سفالگری یکی از دیرینه‌ترین هنرهایی است که تجلی‌گاه باورها، اساطیر و جهان‌بینی تمدن‌های بشری به‌شمار می‌آید و نقوشی که بر سفال نقش می‌بندد، معرف میراثی است که در آن بستر به‌وجود آمده است. هنر سفالگری در طی نخستین سده‌های اسلامی، غنا و ارزشی بیش از پیش یافت. در طبقه‌بندی انواع سفال

  • بررسی نقوش منسوجات در در دوران هخامنشی،اشکانی و ساسانی

    مقاله۲۰۱۱نگرهزهرا موسوی، حبیب الله آیتاللهی

    پارچه های زیبا و با شکوه همواره از ویژگی های اصلی و بارز مشرق زمین تلقی می شود زیرا لباس به عنوان جلوه ای از هنر، منشاء شرقی دارد و به نوعی نشان دهنده اقتدار، تجمل و شکوه پوشاک ویژه آسیا است. در این مقاله نقوش پارچه ها در سه دوره هخامنشی، اشکانی و ساسانی مورد مطالعه قرار گرفته اس

  • بررسی تطبیقی نقوش پارچه های صفوی و گورکانی

    مقاله۲۰۱۲فصلنامه نگرهمریم خلیل زاده مقدم، ابوالفضل صادق پور فیروزآباد

    پارچه­بافی ازجنبه کاربردهای فراوانی که در میان تمامی اقشار جامعه دارد، یکی از پیشروترین و گسترده­ترین صنایع در بین کشورهای مسلمان، از جمله ایران و هند به­شمار می­رود. به­همین دلیل سده­های نهم تا یازدهم هجری­قمری - پانزدهم تا هفدهم­میلادی از نظر پیشرفت و گسترش هنر پارچه­بافی صفوی