بررسی تحولات دربار پهلوی دوم و نقش آن ها در سقوط آن رژیم با تکیه بر کتب سیاستگران غربی

سمیه فاضلی

چکیده

می توان گفت که انقلاب ایران مجموعه ای از عوامل مذهبی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی است. نارضایتی های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در طول دهها سال پای گرفته و در سالهای آخر به هم پیوسته و سپس با پیوند اصیل توده های عظیم مردم همراه با تفاسیر جدیدی از دین که ایده های انقلابی را توجیه می کرد، آمیخته شد و سپس در سطح وسیعی در جامعه گسترش یافت. این پایان نامه با عنوان بررسی تحولات دربار پهلوی و نقش آنها در سقوط آن رژیم، درصدد آن است که عامل دیگری را در سقوط رژیم پهلوی دوم موثر بداند که عبارت است از فساد، تباهی و انحراف. فساد موجود در دربار که شاه، خاندان سلطنتی و اطرافیان آنها را در برمی گرفت و آن هم در زمینه های مختلفی چون سیاسی، اقتصادی و فرهنگی. موضوع فساد در تمام زمانها، گریبانگیر دولتها و دغدغه فکری بسیاری از اندیشمندان و متفکران سیاسی بوده است .فساد به شکل های گوناگون انحراف یا اعمال قدرت شخصی و استفاده نامشروع از مقام و موقعیت شغلی اطلاق می شود. فساد متضمن تخطی از وظایف اجتماعی یا انحراف از معیارهای عالی اخلاقی در ازای سود مادی شخصی، قدرت و یا شهرت است. نگارنده در پژوهش پیش رو بر آن است که به بررسی عملکرد دربار پهلوی دوم و نقش آن در سقوط رژیم بپردازد. سوالی که پرسیده ایم این است که عملکرد دربار پهلوی دوم در حوزه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، چگونه و تا چه اندازه در انحطاط این رژیم دخالت داشته است؟ به نظر می رسد انحصار گرایی مطلق هیات حاکمه پهلوی در ابعاد مختلف سیاسی ،اقتصادی ،فرهنگی ،و در کنار آن تاسیس سازمان ها و نهادهای موازی نظیر ساواک ،بنیاد پهلوی ،سازمان زنان و.. و استفاده از ابزارهایی چون سانسور ،تبلیغات، مجلس ،کابینه ،و احزاب فرمایشی و رواج فرهنگ غربی موجب چیدمان غیر اصولی مهره های سیاسی، حیف و میل سرمایه های ملی و زیر پا گذاشتن ارزش ها و باورهای مردم شدند که در مجموع منجر به باز تولید روند انحطاط رژیم و سقوط نهایی آن شد. باتوجه به ماهیت موضوع، روش تحقیق دراین پژوهش توصیفی- تحلیلی با تکیه بر کتب سیاستگران و تحلیل گران غربی می باشد و در جهت تکمیل آن از برخی کتب ایرانی استفاده شده است .به این منظور این پایان نامه از 4 فصل با عنوان 1- چگونگی روی کارآمدن رژیم پهلوی 2- فساد سیاسی 3- فساد اقتصادی 4- فساد فرهنگی تشکیل شده است. در فصل اول ،به موضوعاتی چون اوضاع ایران در اواخر دوره قاجاریه ،مقدمات کوتای 1299 وروی کار آمدن رضا شاه ،سقوط پهلوی اول و روی کارآمدن محمدرضاشاه(پهلوی دوم)پراخته شده است . در فصل دوم، با عنوان فساد سیاسی که عبارت است از رفتار منحرف شده ی کارگزاران حکومتی از ضوابط و وظایف رسمی یک نقش عمومی بنا به ملاحظات خصوصی و یا ملاحظات قومی ومنطقه ای موضوعاتی چون فساد قدرت، رقابت، باندبازی و پارتی بازی، تملق و چاپلوسی، سرکوب، شکنجه و سانسور، نخست وزیر، کابینه، مجلس و احزاب ساختگی در برمی گیرد .فصل سوم، با عنوان فساد اقتصادی که عبارت است از هر نوع تصرف غیرقانونی از اختیارات و قدرت برای استفاده از امکانات مالی و مصادیق آن اختلاس، رشوه، اخاذی، رانتهای اقتصادی،برداشت و دخل و تصرف غیرقانونی در وجوه و اموال، استفاده از امتیازات و بهره برداری های مالی و اشکال گوناگون دیگر می باشد به موضوعاتی چون بنیاد پهلوی، شرکت در سرمایه گذاریها، تجمل-پرستی، اعطاء وام و هدایا به بیگانگان، خرید املاک در خارج و مسافرتهای خارجی، خرید اسلحه، رشوه و برگزاری جشن ها می پردازیم.فصل چهارم، با عنوان فساد فرهنگی که عبارت است از ساختن و آراستن اعتقادات و باورهای خاص متناسب با استبداد، تجمل-گرایی و تن آسایی (اعتقادات رژیم حاکم و مغایر با باورها و ارزشهای مورد قبول جامعه) موضوعاتی چون رواج فرهنگ غربی، شراب خواری و قماربازی، آزادی زنان وایرانی گرایی با تاکید بر لزوم تجدید عظمت ایران باستان مورد توجه قرار می گیرد .در پایان به نتیجه گیری و پاسخ به سوال مطروحه پرداخته می شود.

اساتید راهنما و مشاور

محمد رضا علم، محمد زمان خدایی