پایان‌نامه

معناشناسی واژه غیب در قرآن

بتول ضرابی

چکیده

پژوهش حاضر با عنوان «معناشناسی واژه غیب در قرآن» با هدف بررسی مولفه های معنایی این واژه بر محور رابطه همنشینی، جانشینی و تقابلی نگارش شده است. برای رسیدن به این هدف، ابتدا واژه هایی که در حوزه معنایی «غیب»، رابطه همنشینی، جانشینی و تقابلی با این واژه دارند با ذکر فراوانی، معرفی و سپس با تحلیل اطلاعات، مولفه های معنایی «غیب» تبیین شد که در نهایت در بخش نتایج کلی، مولفه های معنایی منتج شده براساس همنشین ها، جانشین ها و تقابل مقایسه و از برآیند داده ها، مولفه های «غیب» استخراج شد. این مولفه ها عبارتند از: منحصر بودن مالکیت و علم غیب به خداوند؛ از جنس علم بودن؛ قابلیت تعلیم و آشکار ساختن بر افراد برگزیده؛ از جنس خبر بودن؛ نسبیت؛ مخفی بودن از حوزه علم و حواس؛ پنهان بودن و مصونیت از تعرض و دسترسی دیگران. مطالعه مفهوم «غیب» در فرهنگ لغت های عمومی عربی، فرهنگ لغت های تخصصی قرآنی - حدیثی و تفاسیر مشخص نمود در این کتب، اصلی ترین و به عبارتی تنها مولفه معنایی «غیب» پنهان و پوشیده بودن آن است در حالی که با رویکرد معناشناسانه مشخص شد اولین و قوی ترین مولفه معنایی «غیب»، منحصر بودن مالکیت و علم غیب به خداوند است، و مخفی بودن از حوزه علم و حواس از میان 7 مولفه در مقام ششم قرار دارد که این مخفی بودن مختص انسان نیست و در مورد ملائکه و جن نیز صدق می کند. همچنین در رویکرد سنتی لغویون 1 و مفسران 4 مولفه معنایی برای «غیب» بیان می نمایند در حالی که در رویکرد معناشناسانه 7 مولفه معنایی برای این واژه، استخراج شد.

اساتید راهنما و مشاور

محمود کریمی، علی شریفی

پایان‌نامه‌های مشابه

  • معناشناسی واژه عفو در قرآن کریم

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم - دانشکده علوم قرآنی قمراضیه مشک مسجدی

    معناشناسی بخشی از دانش زبان شناسی یا شاخه ای مستقل از آن است که از رهگذر آن می توان به تحلیل معنای واژه ها و جمله های یک متن پرداخت و جایگاه دقیق کلمه ها و ترکیب های آن را با توجه به نظام معنایی که در آن قرار دارد، به دست آورد. این نوشتار به معناشناسی واژه عفو در قرآن کریم می پرد

  • معناشناسی واژه ضلالت در قرآن

    پایان‌نامه۲۰۱۳دانشگاه تربیت معلم - تهران - پژوهشکده ادبیاتزینب فریسات

    چکیده: بررسی معنا، مسئله ای است که از دیرباز مورد توجه زبان شناسان بوده است. امروزه دانش معناشناسی که یکی از شاخه های زبان شناسی جدید است، وظیفه بررسی معنا را بر عهده دارد و با رویکردها و مبانی جدید، معنا را مورد مطالعه قرار می دهد. معنی شناسی خود نیز دارای شاخه هایی است که شاخه

  • معناشناسی واژه ابتلاء در قرآن با رویکرد تحلیل متنی

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم - دانشکده علوم قرآنی میبدمریم اکبرزاده

    چکیده معناشناسی بخشی از دانش زبان شناسی یا شاخه ای مستقل از آن است که از رهگذر آن می توان به تحلیل معنای واژه ها و جمله های یک متن پرداخت و جایگاه دقیق کلمه ها و ترکیب های آن را با توجه به نظام معنایی که در آن قرار دارد، به دست آورد و همچنین تبیین حوزه معنایی واژگان، در قرآن کریم

  • معناشناسی واژه نسیان در قرآن با رویکرد تحلیل متنی

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم - دانشکده علوم قرآنی میبدفرشته سالاری

    معناشناسی بخشی از دانش زبان شناختی یا شاخه ای مستقل از آن است که از رهگذر آن می توان به تحلیل معنای واژ ه ها و جمله های یک متن پرداخت.گام نخست برای دستیابی به معارف قر آن، شناخت دقیق معانی واژگان آن است. در قرون اخیر با رواج رویکرد معناشناسی در مطالعات قرآنی، شیوه ای نوین در این

  • معناشناسی واژه هدایت در قرآن

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم - دانشکده علوم قرآنی قمسمیه ابراهیمی

    یکی از مباحث مهمی که هدف بعثت انبیا را مشخص می کند و آثار عقیدتی و تربیتی متعددی دارد ، بحث هدایت است . این امر اساسی ترین کار می باشد و درهمه ی کتب آسمانی و آیات گوناگون قرآن نیز به صورت های مختلف بیان شده است. همان طور که می دانیم مفهوم شناسی واژگان قرآن و تعیین قلمرو معنا شناس

  • پژوهشی در معناشناسی واژه ایمان در قرآن

    پایان‌نامه۲۰۰۹وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشکده اصول الدینفاطمه السادات اسعدی فیروزآبادی

    این تحقیق به معنا شناسی مفهوم ایمان در قران می پردازد.هدف ما اینست که بدانیم مفهوم ایمان در قرآن کریم ،با توجه به کاربردهای مختلف چگونه است و به عبارت دیگر در چند معنا به کار رفته است؟برای این کار از منابع مختلف ،مخصوصاتفاسیر گوناگون و کتب لغت استفاده شده و پایان نامه در چهار فصل

اسناد مشابه

  • معناشناسی واژه «ولی» در قرآن کریم

    مقالهپژوهشنامه نقد ادب عربیعلی اکبر نورسیده، استادیار زبان و ادبیات عربی- دانشگاه شهید بهشتی عبد علی فیض الله زاده، استادیار زبان و ادبیات عربی - دانشگاه شهید بهشتی جواد ماستری فراهانی، دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی- دانشگاه شهید بهشتی

    «معناشناسی» یکی از شاخه های زبان شناسی نوین است که پیشینه ای کهن دارد و ریشه برخی مباحث و اندیشه های آن به گذشته های دور بازمی گردد. معناشناسی، به مثابه یک نظریه که به بررسی معنا در ساختار کلام می پردازد، از اواسط قرن نوزدهم پا به عرصه زبان شناسی نوین گذاشت. بنیانگذاران نخستین آن

  • معناشناسی واژه «القی» باتکیه بر مؤلفه های معنایی واژگان «افکندن» در قرآن کریم

    مقاله۲۰۲۵مطالعات قرآني و فرهنگ اسلاميرحمان عشریه، سید عبد الرسول حسینی زاده، سیده زهرا حسینی رزمگاه

    یکی از راه های فهم آیات قرآن کریم، مطالعه و بررسی معناشناسی واژگان آن است. مطالعات معناشناسی آیات و واژگان قرآن کریم ضمن ارائه راهکارهای نظام مند و تعریفی دقیق از مفاهیم مورد مطالعه و همچنین تبیین جایگاه آنها در میان سایر مفاهیم قرآن، لایه ها و بطن‌هایی جدید از آن مفهوم را روشن م

  • معناشناسی واژة «علم» در معلقات سبع و قرآن کریم از منظر روابط معنایی

    مقاله۲۰۱۴پژوهش های علم و دینشهلا بختیاری، هدیه تقوی

    چکیده واژۀ علم در دوره های گوناگون تاریخی متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی حاکم بر هر دوره تطور معنایی پیدا کرده و در معانی مختلفی به کار رفته است. بررسی معناشناختی این واژه، در تاریخ قبل و بعد از اسلام، نشان دهندۀ کاربرد آن در معانی متفاوت و حتی متضاد است. بدین معنا که در دورۀ ج

  • معناشناسی واژه ﴿امشاج﴾، واژه ای از واژگان تک کاربرد در قرآن کریم

    مقاله۲۰۱۱کتاب قیممحمّدعلی رضایی کرمانی، بی بی زینب حسینی

    چکیده تبیین حوزة معنایی واژگان تک کاربرد، در قرآن کریم امری است که در گرو شناخت معنای دقیق واژه است. در معناشناسی واژگان تک کاربرد، نخست، ریشه شناسی واژة مورد نظر و سپس، تبیین روابط مفهومی این واژه با دیگر واژگانِ مرتبط و در نهایت تبیین جایگاه واژة مورد نظر در مفاهیم مرتبط با آن،

  • معناشناسی واژه «جسد» در قرآن کریم

    مقاله۲۰۱۳کتاب قیماحمد زارع زردینی

    نوشتار حاضر به معناشناسی واژه «جسد» در قرآن کریم با روش باهم­آیی می پردازد. در این راستا، آیاتی که این واژه در آنها به کار رفته از نظر باهم آیی تحلیل متنی شده و پس از تعیین مهمترین عناصری که در فرآیند باهم­آیی با این واژه قرار گرفته­اند؛ یعنی جاودانگی، فراانسانی، مصر، یهود و ملک،

  • صورت‌بندی مفهوم عدالت در قرآن کریم بر مبنای معناشناسی واژه «قسط»

    مقاله۲۰۱۸پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآنمحمد حسین اخوان طبسی، روح الله داوری

    «قسط» یکی از مفاهیم کلیدی در قرآن کریم و ناظر به انگاره عدالت است. این انگاره در حوزه‌های مختلف علوم انسانی نظیر علوم سیاسی، اقتصاد، حقوق و مطالعات اجتماعی مورد توجه است. گرچه عالمان مسلمان - و از جمله لغت‌شناسان- درباره مفهوم قسط مطالعه کرده و درنهایت مؤلفه‌های معنایی «عدالت» و