خلاقیت در هنر و نسبت آن با هنر گرافیک
چکیده
چکیده خلاقیت و نوآوری در گرافیک به دلیل حضور گسترده آن در ارتباطات بصری از مهمترین ویژگیهای این هنر میباشد. لاجرم باید خلاقیت را در دیگر حوزهها از جمله فلسفه، روانشناسی و هنر نیز مورد بررسی قرار داد؛ تا بدین ترتیب با شرح ابداع در فلسفه، بنیان بررسی در دیگر حوزهها هم فراهم شود. تنوعی که در رویکردهای ابداع در فلسفه وجود دارد هر کدام به جنبهای از وجوه خلاقیت در روانشناسی و هنر اشاره دارد. لذا با بررسی رویکردهای ابداع در فلسفه (الهام، تقلید و محاکات، آگاهی و نامتعارفی)، شرح آن نزد فلاسفه، همچنین بررسی خلاقیت در روانشناسی و تعاریفی که روانشناسان و روانکاوان از آن ارائه دادهاند و نیز بررسی خلاقیت و نوآوری در هنر (خصوصاٌ در هنر مدرن که به نوآوری شهره است)، میتوان به مقوله خلاقیت در گرافیک و جنبههایی از آثار گرافیکی که دارای وجوه خلاقانه و نوآورانه که باعث ماندگاری هستند پرداخت و عوامل موثر بر آن را پیگرفت. بر همین اساس میتوان فرض را بر آن داشت که با شرح رویکردهای ابداع در فلسفه و جنبههای خلاقیت در روانشناسی و هنر، معیاری برای شناخت آثار خلاقانه بدست آید، نیز هنر گرافیک که دامنه گسترده دارد با رجوع به بنیانهای فلسفی، روانشناسی و هنری میتواند به بیانی اصیلتر و تأثیرگذارتر نائل آید، علاوه بر این میتوان گفت خلاقیت در این حوزهها همپوشانی نسبی داشته باشد. ضرورت این پژوهش را بدین صورت بیان میداریم که نوآوریهایی که در هنر و به تبع در هنر گرافیک وجود دارد توجیه و تفسیر شود. در پژوهش حاضر به شیوه توصیفی- تطبیقی و با گردآوری اطلاعات به روش کتابخانهای به بررسی ابداع در فلسفه، خلاقیت در روانشناسی و هنر و نسبت آن با هنر گرافیک پرداخته شده است. در فصل اول کلیات پژوهش بیان خواهد شد. در فصل دوم به شرح و تفسیر ابداع از دیدگاه فلاسفه (کلاسیک، قرون وسطی، اسلام، مدرن و پست مدرن) خواهیم پرداخت. در فصل سوم نیز ویژگیهای خلاقیت در روانشناسی و دیدگاههای روانشناسان و روانکاوان مطرح و همچنین شرح و توضیح نوآوری به عنوان یکی از وجوه خلاقیت بیان خواهد شد. سپس در فصل چهارم به خلاقیت و ویژگیهای آن در هنر، همچنین شرح نوآوری و خلاقیت در سبکها (خصوصاً سبکهایی که در هنر مدرن به عنوان نوآور تلقی میشوند) پرداخته می شود. در فصل پنجم به بررسی عوامل موثر در بنیان گرافیک که به عنوان عوامل خلاقیت از لحاظ عینی و ذهنی قلمداد میشوند، نیز به شرح و بیان خلاقیت و نوآوری (که در سه فصل قبل به عنوان شاخصه خلاقیت بیان شد) آثار و سبکها از زمانی که گرافیک بطور رسمی به عنوان حرفه قلمداد شد تا عصر حاضر میپردازیم. در نهایت ضمن ارائه گزارشی از پروژه عملی، به بحث پیرامون نتایج این پژوهش خواهیم پرداخت.