نقد و بررسی معنای زندگی از دیدگاه ژان پل سارتر

معصومه جوکار

چکیده

معنای زندگی در تاریخ فلسفه همواره پرسشی اساسی بوده است. مفهوم «معنای زندگی» امری مبهم و نیازمند توضیح است. این که زندگی چیست و آیا ارزش زیستن دارد یا نه، همواره بشر را به خود مشغول داشته است. درباره پرسش از معنای زندگی باید تلاش کرد که خود پرسش به درستی تحلیل شود. معانی که ذیل این عنوان جای می گیرند، سه معناست: 1. هدف زندگی 2. ارزش و اهمیت زندگی 3. کاربرد مثبت زندگی. دیدگاه هایی که برای زندگی بشر معنایی خاص در نظر می گیرند، دو دسته اند: طبیعت گرا و فرا-طبیعت گرا. فرا طبیعت گرایان، در جست و جوی معنای زندگی خارج از این جهان طبیعی هستند و عموماً چشم به جهان ماوراءالطبیعه دارند. اما طبیعت گرایان معتقدند معنای زندگی در همین جهان است. مکتب اگزیستانسیالیسم از مکاتبی است که یکی دغدغه های اصلی آن پی بردن به مسائل مربوط به معنای زندگی است. این مکتب جزء دسته طبیعت گرا محسوب می گردد. ژان پل سارتر به عنوان نماینده بارز مکتب اگزیستانسیالیسم، فیلسوف پوچ گرای قرن بیستم فرانسه، علی رغم اعتقاد به پوچی ذاتی زندگی اصرار دارد که بشر خود باید به زندگی خویش معنا ببخشد. عمده ترین دلیل گرایش وی به فلسفه پوچی را می توان در الحاد وی جست و جو کرد. هرچند سارتر مخالف بود که بخواهند مسیر کار وی را به دوره های مختلف تقسیم کنند، با وجود این برخی از شارحان وی معتقدند پاسخ سارتر به سوال از معنای زندگی را می توان در دو دوره متفاوت و حتی متضاد خلاصه کرد. در سارتر اول منظور وی از پوچی زندگی بی معنایی و در سارتر دوم منظور، بی حاصلی زندگی است. از مهم ترین انتقاداتی که به وی وارد است به مبانی اگزیستانسیالیسم وی است که به بی معنایی زندگی منتهی می گردد. این پایان نامه در پی آن است که پس از طرح مسأله معنای زندگی و ذکر برخی از پاسخ های داده شده به آن، به طور خاص، دیدگاه فیلسوف اگزیستانسیالیست، ژان پل سارتر را در این زمینه طرح و بررسی کند

اساتید راهنما و مشاور

حسین اترک، حسن فتح زاده