بررسی اثرات دزهای کشنده و زیرکشنده ی حشره کشهای ایندوکساکارب و لوفنورون بر فراسنجه های زیستی زنبور trichogramma brassicae bezdenko (hym.? trichogrammatidae) در شرایط آزمایشگاهی
چکیده
حفاظت از دشمنان طبیعی یکی از اهداف اصلی کشاورزی پایدار می باشد و استفاده از آفتکشهای کم خطر یکی از ابزارهای مهم برای رسیدن به این هدف به شمار می رود. به دلیل اهمیت زنبورtrichogramma brassicae bezde. در کنترل بیولوژیک آفات بالپولکدار بویژه کرم غوزهی پنبه در بومسامانههای کشاورزی ایران، در این تحقیق، تاثیر دزهای مختلف دو حشره‌کش ایندوکساکارب و لوفنورون بر نشو و نما و تولیدمثل این زنبور در شرایط آزمایشگاه (دمای 1±25 درجهی سلسیوس، رطوبت نسبی 10±70 درصد و دورهی نوری 16 ساعت روشنایی به 8 ساعت تاریکی) مورد مطالعه قرار گرفت. هر کدام از حشرهکشها در چهار دز 100، 75، 50 و 25 درصد دز توصیه شده در مزارع، یعنی غلظتهای 1000، 750، 500 و 250 پی.پی. ام تهیه شدند و به سه روش آغشته کردن غذای حشرات کامل (آب عسل) به حشره‌کش، فرو بردن تخم های پارازیته شدهی میزبان (در مرحلهی پیششفیرگی زنبور) درون محلول حشره‌کش و قرار دادن حشرات کامل در معرض باقیمانده ی حشرهکشها در اختیار زنبور قرار گرفتند. نتایج نشان دادند که هر دو حشره‌کش در مقایسه با شاهد موجب افزایش معنیدار مرگ و میر و کاهش معنیدار طول عمر، قدرت پارازیتیسم و درصد ظهور زنبورهای ماده شدند و با افزایش دز، اثرات کشنده و زیرکشندهی آنها نیز شدیدتر شد. در هر دو حشره‌کش، میزان مرگ و میر زنبورهای ماده در اثر تغذیه از غذای آغشته به حشره‌کش از مرگ و میر ناشی از قرار گرفتن در معرض باقیماندههای سمی به مراتب بیشتر بود. بیشترین میزان مرگ و میر (6±5/52 درصد)، کوتاهترین طول عمر (1/0±72/1 روز) و کمترین قدرت پارازیتیسم (97/0±7/14درصد) زنبورهای ماده، در تغذیه از آب عسل آغشته به دز توصیه شدهی ایندوکساکارب مشاهده گردید. همچنین، مقایسهی اثرات دو حشره‌کش نشان داد که بین مرگ و میر ناشی از دزهای توصیه شدهی ایندکساکارب و لوفنورون اختلاف معنیدار وجود نداشت اما در روش تغذیه از غذای آغشته به حشره‌کش، شدت تاثیر لوفنورون بر طول عمر و قدرت پارازیتیسم زنبورهای ماده از ایندوکساکارب به طور معنیدار کمتر بود. فرو بردن تخمهای پارازیته شدهی میزبان (در مرحلهی پیششفیرگی پارازیتویید) درون دزهای توصیه شدهی ایندوکساکارب و لوفنورون، بر زندهمانی پیششفیرهها تاثیر منفی داشت و خروج حشرات کامل را به ترتیب 7/19 و 3/19 درصد کاهش داد. بر اساس استانداردهای سازمان بینالمللی کنترل بیولوژیک، در روش تغذیه از غذای آغشته به سم این دو حشره‌کش در گروه "اندکی مضر" و در روش تماس با باقیماندههای سمی در گروه "بیضرر" طبقهبندی شدند. بنابراین، ایندوکساکارب و لوفنورون را میتوان به عنوان دو حشره‌کش تقریباً سازگار با برنامه‌های کنترل بیولوژیک آفات بالپولکدار توسط زنبور t. brassicae، توصیه نمود.