تحلیل وبررسی آماری سینوپتیکی توفان های گردوغبار در استان خراسان جنوبی
چکیده
چکیده توفان های گردوغباری یکی از مخاطره آمیز ترین بلایای طبیعی است که منشاء اقلیمی داشته و همه ساله خسارت های مالی و جانی جبران ناپذیری را تحمیل می نماید در این پژوهش سعی بر آن است با تحلیل و بررسی آماری سینوپتیکی توفان های گردوغبار استان خراسان جنوبی بر اساس کدهای هواشناسی در دوره آماری(2009-2000)به عنوان یکی از عوامل کنترل کننده اقلیم این استان ،وضعیت پهنه های مختلف استان از نظر گروه های مختلف سرعت ،وزش باد و شدت های مختلف طوفان های گردوغباری شناسایی شده و در ادامه ارتباط میان وقوع طوفان های شدید گردوغباری با الگوهای جوی بررسی گردد. بدین منظور از آمار ساعتی سرعت و جهت باد در 6 ایستگاه سینوپتیک بیرجند-خور-نهبندان-فردوس-بشرویه و قاین و نیز نقشه های جوی فشار،ارتفاع ژئوپتانسیل، امگا و باد مداری و نصف النهاری ،تاوایی و دما در تراز سطح دریا و سطوح استاندارد 850و700و500 استفاده شد.براساس نتایج هیچ یک از سال ها فاقد توفان گردوغباری نبوده و از میان فصول، بهار بیشترین و پاییز کم ترین توفان ها و از میان ماه ها نیز بیشترین توفان ها در ماه مارس و کم ترین توفان ها در ماه دسامبر بوده همچنین توفان ها بیشتر در روز و در ساعت 12گرینویچ، در ساعاتی پس از گرمایش روزانه رخ داده است.نتایج حاصل از تحلیل و بررسی نمونه موردی توفان 17 آوریل2004 به عنوان شدید ترین توفان فراگیر نشان داد که منطقه مورد مطالعه در قسمت جلوی فرود قرار گرفته است و منحنی های فرود سطح 500 هکتوپاسکال به غیراز هسته فرود ،فشرده و به هم نزدیک اند(که نشان دهنده ناپایداری و سرعت زیاد باد است) به این ترتیب هوای خشک فاقد رطوبت بیابان لوت و دشت های مرکزی در زیر منطقه وزش تاوایی مثبت این فرود صعود و ایجاد گردوخاک شدید نموده است.در مجموع موقعیت قرارگیری و عمق فرود ،وضعیت قرارگیری مناطق وزش تاوایی مثبت و منفی ،خشکی زمین و افزایش دمای سطحی به همراه وجود مناطق مستعد (دشت لوت وکویرهای داخلی)،شرایط تشکیل و تقویت توفان گردوغباری را در منطقه فراهم آورده اند.